Қалды: 80:00
Барлығы 40 тапсырма, 80 минут. Баллдар ҰБТ ережесі бойынша есептеледі, қорытынды мен талдауды келесі бет көрсетеді.
Жауаптар өздігінен сақталады — нұсқаға қайта оралуға болады.
Адам қызметі нәтижесінде атмосферада парниктік эффектінің күшеюі негізінен қандай газ концентрациясының артуымен байланысты?
Ауданы 10 км² болатын қорық учаскесінде жылдың басында елік популяциясының саны 500 дарақ болды. Бір жылда 60 дарақ туылды, 20 дарақ өлді, көрші аумақтардан 10 дарақ келді, ал 30 дарақ учаскені тастап кетті. Жыл соңындағы популяция тығыздығы қандай?
Шалғын экожүйесінде продуценттер 50 000 кДж энергия жинады. Қоректік тізбек: астық тұқымдастар → шегірткелер → бақалар → жыландар → қырандар. Әрбір келесі трофикалық деңгейге энергияның 10 %-і беріледі. Үшінші ретті консументтерге қанша энергия жетеді?
Жұмыртқа ақуызының ерітіндісі бар пробиркаға пепсин ферментін қосып, 37 °C температурада ұстады. Фермент қандай ортада ең белсенді болады және негізінен қандай өнімдер түзіледі?
Науқаста өт тасы жалпы өт жолын ұйқы безі өзегімен қосылатын жерінен жоғары бітеп тастады. Ұйқы безі өзегі өткізгіш, асқорыту жүйесінің басқа бөлімдері қалыпты жұмыс істейді. Қандай өзгерістер тіркесімі байқалады?
Тамырдан жапыраққа қарай ксилема түтіктерімен судың қозғалуы тамыр қысымымен және мына процестің нәтижесінде жүреді:
Жас ағаштың діңінен жазда қабықтың сақинасы луб бөлігімен бірге ағаш бөлігіне дейін алынып тасталды, камбий мен ағаш бөлігі зақымдалмады. Сақинадан жоғарыдағы жапырақтар бір сағат бойы X14X2214COX2\ce{^{14}CO2}X14X2214COX2 сіңірді, содан кейін ағаш бір тәулікке қалдырылды. Тіндерді талдағанда не анықталады?
CO2 сіңіргіші жоқ респирометрде (температура мен қысым тұрақты) 10 минутта газ көлемі 0,15 мл-ге азайды. Жеке датчик бойынша дәл осы уақытта O2 тұтынуы 0,50 мл болды. Тыныс алу коэффициентін есептеп, қай субстрат басым тотығатынын анықтаңыз.
Қарқынды дене жүктемесі кезінде жұмыс істеп тұрған бұлшықетте COX2\ce{CO2}COX2 концентрациясы мен температура артады, ал осы капиллярлардағы қанның pH-ы төмендейді. Осы капиллярлардағы гемоглобинге қандай өзгерістер тіркесімі тән?
Дәрілік препарат бүйректің мидай заты аралық сұйықтығына нефрон ілмегінің (Генле ілмегінің) көтерілме бөлігінен NaX+\ce{Na+}NaX+ және ClX−\ce{Cl-}ClX− иондарының белсенді тасымалдануын бөгейді. Қандағы АДГ деңгейі өзгермеген. Препарат әсер еткенде өзгерістердің қандай тіркесімі күтіледі?
Кестеде үш заттың (X, Y, Z) сау адамның қан плазмасындағы, бастапқы және соңғы несептегі мөлшері (%) берілген. X: 0,10; 0,10; 0. Y: 7,5; 0; 0. Z: 0,03; 0,03; 2,0. Кестедегі мәліметтерге сәйкес заттар қалай үйлеседі?
Адамның иық буыны буын беттерінің пішініне қарай қандай буындарға жатады?
Қаңқа бұлшықеті жиырылғанда саркоплазмалық ретикулумнан бұлшықет талшығының цитоплазмасына босап шығатын иондар
Адам ұзақ уақыт бойы тағаммен өте аз йод алады. Оның ағзасында гормондық реттелуде қандай өзгерістер тіркесімі болады?
Науқастың гипофиз аденогипофизінде тиреотропты гормонды (ТТГ) автономды түрде бөлетін ісік анықталды, ол кері байланысқа бағынбайды. Қалқанша без бен гипоталамус зақымдалмаған. Қандағы гормондар концентрациясының қандай өзгерістер тіркесімі ең ықтимал?
Эмбриондық дамудың зародыш екі қабатты қапшық тәрізді (эктодерма және энтодерма) болатын кезеңі қалай аталады?
Жаңа особь ана организмнің денесінде пайда болатын жасуша тобының өсіндісінен дамитын (мысалы, гидрада) жыныссыз көбею тәсілі аталады
Диплоидты жасушада (2n = 8) G1-кезеңінде ДНК мөлшері 2c. Жасушаны бөліну ұршығын бұзатын колхицинмен өңдегенде, ол метафазада тоқтады. Ұзақ кідірістен кейін хроматидтер ұршықсыз ажырады, хромосомалардың айналасында ядролық қабық қайта түзілді, цитокинез болмады және жасуша G1-кезеңіне өтті. Колхицинді шайып тастады, жасуша S-кезеңінен өтіп, қазір G2-кезеңінде тұр. Осы жасушадағы хромосомалар мен хроматидтердің саны және ДНК мөлшері қандай?
Диплоидті жиынтығы 2n = 12 организмнің соматикалық жасушасы митоздың анафазасында тұр. Осы жасушадағы хромосомалар мен ДНК молекулаларының санының қандай үйлесімі дұрыс?
Бұршақта сары түсті дән жасыл түске қарағанда доминантты. Сары дәнді гетерозиготалы өсімдікті (AaAaAa) жасыл дәнді өсімдікпен (aaaaaa) шағылыстырды. Жасыл дәнді ұрпақтың үлесі қандай?
Қызанақта қызыл жеміс (R) сары жемістен (r), ал биік сабақ (T) аласа сабақтан (t) доминантты. Гендер тәуелсіз тұқым қуалайды. Генотиптері RrTtRrTtRrTt және rrTtrrTtrrTt өсімдіктерді шағылыстырады. Ұрпақтың қандай бөлігі қызыл жемісті және аласа сабақты болады?
ДНК молекуласының бір фрагментінде 20 % аденин бар. Осы фрагментте цитозиннің үлесі қанша пайыз?
Ауыз қуысында крахмалдың мальтозаға дейін ыдырауын жылдамдататын фермент
Ашытқы саңырауқұлақтары анаэробты жағдайда глюкозаны этанол мен көмірқышқыл газына айналдыратын үдеріс ашу деп аталады
Полимеразалық тізбекті реакцияға (ПТР) арналған пробиркаға матрицалық ДНҚ-ның 8 екі тізбекті молекуласын салды. Реакция тиімділігі идеал (әр циклде барлық молекулалар екі еселенеді) деп алып, 5 циклден кейінгі екі тізбекті ДНҚ молекулаларының санын анықтаңыз.
ДАЛА КӨЛІНІҢ ЭКОЖҮЙЕСІАуданы 40 га дала көлі — табиғи экожүйе. Продуценттер — фитопланктон; консументтер — зоопланктон, шабақ және шортан; редуценттер — түп лайындағы бактериялар. Қоректік тізбек: фитопланктон → зоопланктон → шабақ → шортан. Экологиялық пирамида ережесі бойынша келесі трофикалық деңгейге өткенде энергияның шамамен 10%-ы сақталады. Фитопланктон бір жылда көл бетінің 1 м²-інде 20 000 кДж энергия жинақтайды. Көлдегі барлық шабақ бір популяция болып саналады.Көл жағасында егістіктер орналасқан, олардан еріген қар суы минералды тыңайтқыштарды (азот пен фосфор қосылыстарын) шайып әкетеді. Көлді бақылау нәтижелері:2020 ж.: шабақ саны 12 000 дана, жаздағы түптегі оттек мөлшері 8 мг/л.2022 ж.: шабақ саны 9 000 дана, оттек 5 мг/л.2024 ж.: шабақ саны 4 000 дана, оттек 2 мг/л.Шабаққа қалыпты тіршілік үшін кемінде 4 мг/л оттек қажет. 2021 жылдан бастап жазда көлдегі су балдырлардың жаппай көбеюінен жасылданады. Балдырлар өліп, түбіне шөгеді, оларды бактериялар ыдыратады.
Көлдің қоректік тізбегіндегі шортан деңгейіне көл бетінің 1 м²-інен жылына қанша энергия келеді?
2024 жылы көлдегі шабақ популяциясының тығыздығы қандай?
2024 жылы түптегі оттек мөлшері шабаққа қажетті ең төменгі мөлшермен қалай салыстырылады?
2020–2024 жылдары көл түбіндегі оттек мөлшерінің азаюы немен түсіндіріледі?
Сипатталған экожүйедегі қандай топ популяция болып табылады?
Биосфера, экожүйе және популяция туралы дұрыс тұжырымдарды таңдаңыз.
Адам тынысының механизмі және тыныс жолдарының құрылысы туралы дұрыс тұжырымдарды таңдаңыз.
Жабық тұқымды өсімдіктің спорофит жасушаларындағы диплоидты хромосомалар жиыны 16-ға тең. Қос ұрықтанудан кейін тұқым мен жеміс түзілуіне қатысатын жасушалардағы хромосомалар жиыны туралы дұрыс тұжырымдарды таңдаңыз.
Екі дигетерозиготалы особьты (AaBb × AaBb) шағылыстырады. Гендер гомологты хромосомалардың әртүрлі жұптарында орналасқан және тәуелсіз тұқым қуалайды, доминанттылық толық. Ұрпақ туралы дұрыс тұжырымдарды таңдаңыз.
Биотехнология, биомедицина және биоинформатика әдістері туралы дұрыс тұжырымдарды таңдаңыз.
Дені сау адам нефронында түзілетін сұйықтықтар мен олардың құрамы арасындағы сәйкестікті анықтаңыз.
Әр жол үшін нұсқаны таңдаңыз
1. нефрон капсуласының қуысындағы бастапқы несеп
2. қуықтағы соңғы (қайталама) несеп
Адам миының бөлімдері мен олардың негізгі қызметтері арасындағы сәйкестікті анықтаңыз.
1. мишық
2. сопақша ми
Организмдер мен олардың көбею тәсілдері арасындағы сәйкестікті анықтаңыз.
1. гидра
2. қырыққұлақ
Үлкен популяция генетикалық тепе-теңдік күйінде (Харди–Вайнберг заңы). Белгіні толық доминанттылық жағдайында бір ген (A және a аллельдері) анықтайды, рецессивті фенотип особьтардың 4%-ында кездеседі. Шамалар мен олардың мәндері арасындағы сәйкестікті анықтаңыз.
1. доминантты фенотипті особьтар арасындағы гетерозиготалардың үлесі
2. доминантты фенотипті, кездейсоқ таңдалған екі особь некесінен рецессивті белгілі ұрпақ тууының ықтималдығы
Зертхана міндеттері мен оларды шешуге жарамды әдістер арасындағы сәйкестікті анықтаңыз.
1. секвенирлеуден кейін бактериядан белгісіз белок гені табылған; ұқсас тізбектері бар организмдерді табу және белоктың қызметін болжау қажет
2. диагностика үшін қоздырғыштың бір антигеніне бірдей антиденелердің шексіз көзін алу қажет