ПОМИДОР СЕЛЕКЦИЯСЫ
Селекциялық станция помидордың жаңа сортын шығарды. Жемістің қызыл түсі (R) сары түстен (r) басым, ал биік сабақ (T) аласа сабақтан (t) басым. Екі белгінің гендері гомологты хромосомалардың әртүрлі жұптарында орналасқан. Гомозиготалы қызыл жемісті биік өсімдікті сары жемісті аласа өсімдікпен будандастырды. Бірінші ұрпақ (F1) өсімдіктерінің бәрі қызыл жемісті әрі биік болды. F1 өсімдіктерін өзара будандастырғанда F2-де 1600 өсімдік өсті. Содан кейін F1 өсімдіктерін сары жемісті аласа өсімдіктермен будандастырды (талдаушы будандастыру) да, 200 ұрпақ алды.
Ортаның әсерін тексеру үшін F1 бір өсімдігінің қалемшелерін екі телімге отырғызды. Тыңайтқыш салынған телімде өсімдіктердің орташа биіктігі 160 см, тыңайтқышсыз телімде 110 см болды.
Егістікте тлиге қарсы жыл сайын бір ғана инсектицид қолданды. Оған төзімді тли особьтарының үлесі: 2019 жылы — 2%, 2021 жылы — 18%, 2023 жылы — 70%. Төзімділік гендері тли популяциясында кездейсоқ мутациялар нәтижесінде пайда болады және өңдеу басталғанға дейін сирек кездеседі.
Төзімді тли үлесінің төрт жылда 2%-дан 70%-ға дейін өсуі немен түсіндіріледі?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Cтөзімділік мутациясы бар особьтар аман қалып, көбірек ұрпақ қалдырды
Талдау
Мәтін бойынша төзімділік гендері кездейсоқ пайда болады және өңдеуге дейін сирек кездеседі. Инсектицид сұрыпталу факторы ретінде әрекет етеді: төзімсіз особьтар жойылады, мутация иелері аман қалып, көбірек ұрпақ қалдырады. Ұрпақтан ұрпаққа төзімділік аллелінің үлесі артады. Бұл табиғи сұрыпталу. Өмір бойы жүре пайда болған белгілер тұқым қуаламайды, ал у мутацияны бағыттамайды.