Мектеп зертханасында магнит өрісінің әсері зерттеледі. Бірінші тәжірибеде ұзындығы 0,2 м, тогы 5 А түзу өткізгіш индукциясы 0,4 Тл біртекті магнит өрісінде орналасқан. Алғашында өткізгіш индукция сызықтарына перпендикуляр болды, содан кейін оны өткізгіш пен индукция сызықтарының арасындағы бұрыш 30° болатындай бұрды.
Екінші тәжірибеде вакуумдық камерада протондар шоғы индукциясы 0,02 Тл біртекті магнит өрісіне индукция векторына перпендикуляр бағытта ұшып кіреді. Протонның жылдамдығы м/с, массасы кг, заряды Кл. Салыстыру үшін сол өріске дәл сондай жылдамдықпен α-бөлшек ұшып кіреді, оның массасы протон массасынан 4 есе, заряды 2 есе үлкен. Бақылаушы үшін протон парақ жазықтығымен оңға қарай қозғалады, ал магнит индукциясының векторы параққа перпендикуляр және бақылаушыдан параққа қарай бағытталған.
Үшінші тәжірибеде ұзындығы 0,5 м катушкаға (соленоидқа) 500 орам оралған, ол арқылы 2 А ток өтеді. Катушка ішіндегі өрісті біртекті деп санаңыз. Магнит тұрақтысы Гн/м.
Екінші тәжірибеде протон өріске ұшып кірген сәтте оған әсер ететін магнит күші бақылаушы үшін қай бағытта болады?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Bпарақ бойымен жоғары
Талдау
Оң зарядқа әсер ететін Лоренц күші жылдамдыққа да, индукцияға да перпендикуляр, сондықтан ол парақ жазықтығында жатады және оңға қарай қозғалысқа перпендикуляр. Сол қол ережесі бойынша: индукция сызықтары алақанға кіреді (алақан бақылаушыға қараған), төрт саусақ протонның жылдамдығы бойымен (оңға) бағытталады, ашылған бас бармақ парақ бойымен жоғары көрсетеді. «Бақылаушыға қарай» бағыты мүмкін емес, себебі күш индукция векторына перпендикуляр.