Атмосфера

7 тапсырма талдаумен · «Физикалық география. Табиғатты пайдалану және геоэкология» бөлімі

Мәтін бойынша · жеңіл
Мектеп үйірмесі Іле Алатауында метеорологиялық бақылау жүргізді. Бірінші бекет (А) аңғарда, 600 м биіктікте, екінші бекет (Б) асуда, 2 100 м биіктікте орналасқан. Екі бекет те атмосфераның төменгі қабатында орналасқан, онда су буының негізгі бөлігі шоғырланған және ауа райы қалыптасады. А бекетінде температураны тәулігіне төрт рет өлшеді: 1:00-де +14 °C, 7:00-де +12 °C, 13:00-де +29 °C, 19:00-де +21 °C. 13:00-дегі қысым 710 мм сынап бағанасын құрады. А бекетінде 13:00-де жел әлсіз болып, аңғар бойымен асуға қарай, ал 1:00-де аңғар бойымен төмен қарай соқты. Есептеу үшін үйірме биіктеген сайын температура әр 100 м сайын 0,6 °C-қа, ал қысым әр 10 м сайын 1 мм сын. бағ. төмендейді деп алды.
Бекеттер атмосфераның қай қабатында орналасқан және осы қабатта температураның биіктікке қарай төмендеуі немен түсіндіріледі?
1. Aстратосфера; озон ультракүлгін сәулені сіңіреді
2. Bтропосфера; озон ультракүлгін сәулені сіңіреді
3. Cтропосфера; ауа негізінен Жер бетінен қызады
4. Dстратосфера; ауа Жер бетінен қызады
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- Cтропосфера; ауа негізінен Жер бетінен қызады
Талдау
Су буының негізгі бөлігі шоғырланған және ауа райы қалыптасатын атмосфераның төменгі қабаты — тропосфера. Күн сәулесі ауаны тікелей аз қыздырады, ауа Жер бетінен қызады, сондықтан одан алыстаған сайын температура төмендейді. Озонның ультракүлгін сәулені сіңіруі стратосферада температураның жоғарылауына себеп болады, тропосферада емес.
796-тапсырманы ашу
Мәтін бойынша · орташа
Мектеп үйірмесі Іле Алатауында метеорологиялық бақылау жүргізді. Бірінші бекет (А) аңғарда, 600 м биіктікте, екінші бекет (Б) асуда, 2 100 м биіктікте орналасқан. Екі бекет те атмосфераның төменгі қабатында орналасқан, онда су буының негізгі бөлігі шоғырланған және ауа райы қалыптасады. А бекетінде температураны тәулігіне төрт рет өлшеді: 1:00-де +14 °C, 7:00-де +12 °C, 13:00-де +29 °C, 19:00-де +21 °C. 13:00-дегі қысым 710 мм сынап бағанасын құрады. А бекетінде 13:00-де жел әлсіз болып, аңғар бойымен асуға қарай, ал 1:00-де аңғар бойымен төмен қарай соқты. Есептеу үшін үйірме биіктеген сайын температура әр 100 м сайын 0,6 °C-қа, ал қысым әр 10 м сайын 1 мм сын. бағ. төмендейді деп алды.
А бекетінде қандай жел байқалды және 13:00-дегі оның бағыты немен түсіндіріледі?
1. Aмуссон; жел бағыты жыл мезгіліне байланысты
2. Bтау-аңғар желі; күндіз беткейлердегі ауа салқындап, төмен түседі
3. Cбриз; күндіз құрлық үстіндегі ауа су үстіндегіден күштірек қызады
4. Dтау-аңғар желі; күндіз беткейлердегі ауа қызып, жоғары көтеріледі
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- Dтау-аңғар желі; күндіз беткейлердегі ауа қызып, жоғары көтеріледі
Талдау
Аңғарда жел күндіз жоғары, асуға қарай, ал түнде төмен қарай соғады — бұл тау-аңғар желі. Күндіз беткейлер күштірек қызады, олардың үстіндегі ауа жылынып, жоғары көтеріледі, ал оның орнына аңғар бойымен төменнен ауа келеді. Түнде беткейлер суынып, ауа төмен ағады. Бриз су айдыны жағалауымен байланысты, ал муссон бағытын тәулік уақытына емес, жыл мезгіліне қарай өзгертеді.
795-тапсырманы ашу
Мәтін бойынша · жеңіл
Мектеп үйірмесі Іле Алатауында метеорологиялық бақылау жүргізді. Бірінші бекет (А) аңғарда, 600 м биіктікте, екінші бекет (Б) асуда, 2 100 м биіктікте орналасқан. Екі бекет те атмосфераның төменгі қабатында орналасқан, онда су буының негізгі бөлігі шоғырланған және ауа райы қалыптасады. А бекетінде температураны тәулігіне төрт рет өлшеді: 1:00-де +14 °C, 7:00-де +12 °C, 13:00-де +29 °C, 19:00-де +21 °C. 13:00-дегі қысым 710 мм сынап бағанасын құрады. А бекетінде 13:00-де жел әлсіз болып, аңғар бойымен асуға қарай, ал 1:00-де аңғар бойымен төмен қарай соқты. Есептеу үшін үйірме биіктеген сайын температура әр 100 м сайын 0,6 °C-қа, ал қысым әр 10 м сайын 1 мм сын. бағ. төмендейді деп алды.
Төрт бақылау мерзімі бойынша А бекетіндегі орташа тәуліктік температура неге тең?
1. A19 °C
2. B20,5 °C
3. C17 °C
4. D76 °C
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- A19 °C
Талдау
Орташа тәуліктік температура — барлық мерзімдегі температуралар қосындысының олардың санына бөліндісі: (14 + 12 + 29 + 21) : 4 = 76 : 4 = 19 °C. «20,5 °C» мәні — ең жоғары және ең төмен температуралардың жарты қосындысы, «17 °C» — тәуліктік амплитуда (29 − 12), «76 °C» — бөлмей алынған қосынды.
794-тапсырманы ашу
Мәтін бойынша · жеңіл
Мектеп үйірмесі Іле Алатауында метеорологиялық бақылау жүргізді. Бірінші бекет (А) аңғарда, 600 м биіктікте, екінші бекет (Б) асуда, 2 100 м биіктікте орналасқан. Екі бекет те атмосфераның төменгі қабатында орналасқан, онда су буының негізгі бөлігі шоғырланған және ауа райы қалыптасады. А бекетінде температураны тәулігіне төрт рет өлшеді: 1:00-де +14 °C, 7:00-де +12 °C, 13:00-де +29 °C, 19:00-де +21 °C. 13:00-дегі қысым 710 мм сынап бағанасын құрады. А бекетінде 13:00-де жел әлсіз болып, аңғар бойымен асуға қарай, ал 1:00-де аңғар бойымен төмен қарай соқты. Есептеу үшін үйірме биіктеген сайын температура әр 100 м сайын 0,6 °C-қа, ал қысым әр 10 м сайын 1 мм сын. бағ. төмендейді деп алды.
А бекетінде қысым 710 мм сын. бағ. болса, Б бекетінде 13:00-де күтілетін атмосфералық қысым қандай?
1. A860 мм сын. бағ.
2. B695 мм сын. бағ.
3. C410 мм сын. бағ.
4. D560 мм сын. бағ.
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- D560 мм сын. бағ.
Талдау
Б бекеті А бекетінен 1 500 м биік. Қысым әр 10 м сайын 1 мм сын. бағ. төмендейді, демек жалпы төмендеу 1 500 : 10 = 150 мм сын. бағ. болады. Күтілетін қысым: 710 − 150 = 560 мм сын. бағ. «860 мм сын. бағ.» мәні қысымды қате қосқанда шығады, «695 мм сын. бағ.» мәні 10 м-ге емес, 100 м-ге бөлгенде шығады, «410 мм сын. бағ.» мәні әр 10 м сайын 2 мм сын. бағ. төмендейді деп алғанда шығады.
793-тапсырманы ашу
Мәтін бойынша · орташа
Мектеп үйірмесі Іле Алатауында метеорологиялық бақылау жүргізді. Бірінші бекет (А) аңғарда, 600 м биіктікте, екінші бекет (Б) асуда, 2 100 м биіктікте орналасқан. Екі бекет те атмосфераның төменгі қабатында орналасқан, онда су буының негізгі бөлігі шоғырланған және ауа райы қалыптасады. А бекетінде температураны тәулігіне төрт рет өлшеді: 1:00-де +14 °C, 7:00-де +12 °C, 13:00-де +29 °C, 19:00-де +21 °C. 13:00-дегі қысым 710 мм сынап бағанасын құрады. А бекетінде 13:00-де жел әлсіз болып, аңғар бойымен асуға қарай, ал 1:00-де аңғар бойымен төмен қарай соқты. Есептеу үшін үйірме биіктеген сайын температура әр 100 м сайын 0,6 °C-қа, ал қысым әр 10 м сайын 1 мм сын. бағ. төмендейді деп алды.
А бекеті деректері мен температураның биіктікке қарай қабылданған өзгерісін пайдаланып, Б бекетінде 13:00-де ауаның қандай температурасын күтуге болады?
1. A14 °C
2. B20 °C
3. C38 °C
4. D23 °C
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- B20 °C
Талдау
Бекеттердің биіктік айырмасы: 2 100 − 600 = 1 500 м. Температура әр 100 м сайын 0,6 °C-қа төмендейді, яғни барлығы 0,6 · 15 = 9 °C-қа. А бекетінде 13:00-де +29 °C болды, олай болса Б бекетінде 29 − 9 = 20 °C күтіледі. «14 °C» мәні әр 100 м сайын 1 °C төмендегенде шығады, «23 °C» тек 6 °C-қа төмендегенде шығады, «38 °C» температураны қате қосқанда шығады.
792-тапсырманы ашу
Бір жауап · орташа
Ауадағы су буының мүмкін болатын ең көп мөлшері (қанығу кезінде): +10 °C кезінде — 9 г/м³, +20 °C кезінде — 17 г/м³, +30 °C кезінде — 30 г/м³. Температурасы +30 °C ауада 15 г/м³ су буы бар. Осы ауаның салыстырмалы ылғалдылығын және ауа +10 °C-қа дейін суыған кезде әр текше метрден конденсацияланатын су буының массасын анықтаңыз.
1. A50 %; 6 г/м³
2. B50 %; 9 г/м³
3. C30 %; 6 г/м³
4. D88 %; 6 г/м³
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- A50 %; 6 г/м³
Талдау
Салыстырмалы ылғалдылық — су буының нақты мөлшерінің сол температурадағы ең көп мөлшеріне қатынасы: $\frac{15}{30}\cdot 100\% = 50\%$ . +10 °C-қа дейін суығанда ауа тек 9 г/м³ бу ұстай алады, сондықтан артық бу конденсацияланады: $15 - 9 = 6$ г/м³. «9 г/м³» — +10 °C кезіндегі ауаның сыйымдылығы, конденсат массасы емес; «88 %» +20 °C мәнімен қате бөлгенде шығады; «30 %» — есептеусіз 30 санын қате алу.
787-тапсырманы ашу
Бір жауап · орташа
Тау етегінде теңіз деңгейінен 500 м биіктікте ауа температурасы +18 °C, атмосфералық қысым 720 мм сын. бағ. Таудың шыңы 2500 м биіктікте орналасқан. Тропосферада температура әр 1 км сайын 6 °C-қа төмендейді, ал қысым көтерілгенде әр 10 м сайын 1 мм сын. бағ. азаяды деп алып, шыңдағы мәндерді анықтаңыз.
1. A-2 °C және 520 мм сын. бағ.
2. B6 °C және 700 мм сын. бағ.
3. C30 °C және 920 мм сын. бағ.
4. D6 °C және 520 мм сын. бағ.
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- D6 °C және 520 мм сын. бағ.
Талдау
Биіктік айырмашылығы: 2500 − 500 = 2000 м = 2 км. Температура 6 · 2 = 12 °C-қа төмендейді, сондықтан шыңда +18 − 12 = +6 °C. Қысым 2000 : 10 = 200 мм сын. бағ. азаяды, яғни 720 − 200 = 520 мм сын. бағ. «-2 °C және 520 мм сын. бағ.» нұсқасы температураны әр 100 м сайын 1 °C-қа төмендетіп қате есептегенде шығады, «6 °C және 700 мм сын. бағ.» — қысымның өзгерісін қате алғанда (100 м-ге 1 мм), «30 °C және 920 мм сын. бағ.» — өзгерістерді азайтудың орнына қосқанда шығады. Дұрысы — «6 °C және 520 мм сын. бағ.».
786-тапсырманы ашу