Табиғатты пайдалану және геоэкология

Талдау

Байқоңыр ғарыш айлағы Қызылорда облысында, Сырдарияның төменгі ағысында орналасқан. Зымырандар ұшырылғанда осы жерде және жақын аумақтарда ластану ең қатты байқалады: бөлінетін сатылар құлайтын аудандарда металл сынықтары қалады, ал топырақ пен суды улы зымыран отыны гептил уландырады. Сондықтан осы ластануға ең көп ұшыраған облыс Қызылорда облысы болып саналады.

Талдау

Пайдалы қазбаларды ашық тәсілмен өндіру жерлерді бүлдіреді: карьерлер мен үйінділер қалады. Осындай бүлінген жерлерді қалпына келтіру және оларды шаруашылық айналымына қайтару жөніндегі жұмыстар кешені рекультивация деп аталады. Пайдаланылып біткен карьерді су басып, онда балық өсіруге арналған су айдынын жасау — рекультивацияның су бағыты. Ал гидромелиорация ауыл шаруашылығы жерлерінің су режимін реттеуді (суару, құрғату) білдіреді, өнеркәсіп бүлдірген аумақтарды қалпына келтіруді емес.

Талдау

Экологиялық із бір адамның тұтынуын қамтамасыз ету және оның қалдықтарын, ең алдымен $\ce{CO2}$ шығарындыларын сіңіру үшін биологиялық өнімді жердің және акваторияның қандай ауданы қажет екенін көрсетеді. Ол ең жоғары мәнге тұтыну деңгейі жоғары және энергия шығыны көп бай елдерде жетеді. АҚШ жан басына шаққанда ресурстар мен энергияны орасан көп тұтынуымен ерекшеленеді. Катар — мұнай-газға бай ел, онда бір тұрғынға көмірқышқыл газының шығарындылары өте көп келеді. Сондықтан дұрыс жауап — АҚШ және Катар, ал қалған жұптарда тұтыну деңгейі төмен кедей елдер бар (Вьетнам, Лаос, Нигер, Чад).