Қалды: 80:00
Барлығы 40 тапсырма, 80 минут. Баллдар ҰБТ ережесі бойынша есептеледі, қорытынды мен талдауды келесі бет көрсетеді.
Жауаптар өздігінен сақталады — нұсқаға қайта оралуға болады.
Географ үш зерттеу жүргізді: 1) тауда орналасқан бір метеопостта 20 жыл бойы әр күні ауа температурасы мен жауын-шашынды өлшеді; 2) бір жотаның солтүстік және оңтүстік беткейіндегі қар сызығының биіктігін салыстырды; 3) 2000 және 2020 жылдары спутниктен түсірілген суреттер бойынша мұздықтың ауданындағы өзгерісті анықтады. Бұл зерттеулерде қолданылған әдістер сәйкесінше қайсысы?
Геоақпараттық жүйеде (ГАЖ) «Облыс аудандары» қабатына әр аудандың халық саны мен ауданы көрсетілген кесте тіркелген. Объектілердің қасиеттері туралы мұндай мәліметтер қалай аталады?
Бір аймақта мынадай белгілер байқалады: мұхит жиегі бойымен терең теңіз науасы созылып жатыр; одан материк ішіне қарай 150–300 км жерде андезитті лава атқылайтын жанартаулар тізбегі орналасқан; жер сілкінісі ошақтары науа маңында шамамен 10 км тереңдікте, ал материк астында 600 км-ге дейінгі тереңдікте жатыр. Литосфералық плиталар шекарасы туралы қандай қорытынды дұрыс?
Күннің қатты ультракүлгін сәулесін жұтатын озон экраны орналасқан атмосфера қабаты
Тектоникалық жарылымда орналасқан, әлемдегі ең терең көл
В. И. Вернадский жіктемесі бойынша биосфера заты тірі, биогенді, инертті және биокөсті болып бөлінеді. Мысалдарды зат түрлерімен сәйкестендіру қайсысында дұрыс берілген?
Әртүрлі дәрежедегі табиғи-аумақтық кешендер (ТАК): ландшафт, фация (мысалы, төбе беткейінің бір учаскесі), урочище (мысалы, тұтас төбе), жергілікті жер (мысалы, төбеаралық жазықтары бар төбелер тобы). ТАК мөлшерінің ұлғаюы бойынша қай қатар дұрыс орналасқан?
Жазықтықта үш табиғи-аумақтық кешен (ТАК) бөлінген: 1) топырағы мен өсімдік түрі біркелкі төбенің жазық төбесінің бір учаскесі; 2) төбесі, беткейлері және етегі бар тұтас төбе; 3) ортақ геологиялық іргетасы мен бірыңғай даму тарихы бар бірнеше төбе мен оларды бөлетін көлді ойпаңдар тобы. ТАК дәрежелерімен сәйкестік қайсысы дұрыс?
Құрғақ аймақта қалқаншасыз (сүзілуге қарсы қаптамасыз) суару каналын салып, мақта егістігін егіс аралықтарымен суара бастады, дренаж әлсіз. Бірнеше жылдан кейін іргелес алқаптарда топырақтың қайталама сортаңдануынан өнімділік күрт төмендеді. Осы құбылысты қандай себеп-салдар тізбегі дұрыс түсіндіреді?
Бекеттер мен станциялар арқылы қоршаған ортаның жай-күйін ұзақ уақыт жүйелі бақылауға негізделген геоэкологиялық зерттеу әдісі
Тұрғындар санының аумақ ауданына қатынасы (адам/км²) ретінде есептелетін көрсеткіш
Үш елдің бір минералдық ресурс бойынша қоры мен жылдық өндірісі туралы деректері берілген: А елі — қоры 1500 млн т, жылына 30 млн т өндіреді; Б елі — қоры 800 млн т, жылына 10 млн т өндіреді; В елі — қоры 1200 млн т, жылына 20 млн т өндіреді. Өндіру көлемі өзгермесе, қор қанша уақытқа жетеді деген көрсеткіш бойынша осы ресурспен қайсы ел жақсы қамтамасыз етілген?
Мемлекетте еңбекке қабілетті жастағы халық саны 9,0 млн адам. Одан 0,6 млн-ы экономикада жұмыс істемейтін мүгедектер, 0,5 млн-ы жұмыс істеуге дайын тіркелген жұмыссыздар. Сонымен қатар экономикада 0,7 млн жұмыс істейтін зейнеткер және еңбекке қабілетті жастан кіші 0,1 млн жұмыс істейтін жасөспірім жұмыспен қамтылған. Мемлекеттің еңбек ресурстарының саны қанша?
Дүниежүзілік шаруашылықтың аумақтық құрылымындағы үш негізгі орталықтың бірі
Сауда, көлік және тұрмыстық қызмет көрсету кіретін экономика секторы
Өндірушілердің азаматтығына қарамастан, елдің аумағында бір жылда өндірілген барлық түпкі тауарлар мен қызметтердің нарықтық құнын сипаттайтын көрсеткіш
А мемлекеті әлемдік сирек жер металдары экспортының шамамен 70 %-ын береді. Ол өзіне қарсы сауда санкцияларын қолданатын елдерге экспорттық квота енгізді. Осы металдарды өңдейтін зауыттарды А елінде салатын елдерге жеңілдетілген бағамен басым жеткізуге кепілдік береді. Бұл ретте әскери күш қолданылмайды. А мемлекетінің мұндай саясатын қай ұғым дәлірек сипаттайды?
Қазақстанмен шектесетін және Каспий теңізіне шығатын мемлекет
Мемлекеттің үш белгісі бар: біртұтас (унитарлы) мемлекеттік құрылым, республикалық басқару нысаны, аумағы дүниенің екі бөлігінде — Еуропа мен Азияда орналасқан, сонымен қатар ол НАТО-ға мүше. Осы мемлекетті атаңыз.
Төмендегі елдердің бәрі Оңтүстік-Шығыс Азия аймағына жататын қатарды анықтаңыз.
Үш елді салыстырмалы көрсеткіштер бойынша салыстырады (статистикалық әдіс). Альфа елі: халқы 60 млн адам, ауданы 300 мың км², ЖІӨ 1200 млрд доллар. Бета елі: халқы 20 млн адам, ауданы 1000 мың км², ЖІӨ 500 млрд доллар. Гамма елі: халқы 120 млн адам, ауданы 800 мың км², ЖІӨ 1800 млрд доллар. Елдерді салыстыру туралы қандай қорытынды дұрыс?
Н. Спайкменнің геосаяси тұжырымдамасындағы «Римленд» ұғымы мынаны білдіреді
Талдаушы әлемдік стратегияны былай сипаттайды: «Еуразияда үстемдік оның қолжетімсіз ішкі бөлігін бақылаумен емес, Батыс Еуропадан Таяу Шығыс пен Оңтүстік Азия арқылы Шығыс Азияға дейін созылған жағалау доғасын бақылаумен анықталады. Бұл доғаны басқарған Еуразияны басқарады, ал Еуразияны басқарған әлем тағдырын қолында ұстайды». Бұл пайымдау қай авторға және қай тұжырымдамаға сәйкес келеді?
Мемлекет мынадай шаралар қабылдады: фреондарда (хлорфторкөміртектерде) жұмыс істейтін тоңазытқыш жабдықтарын шығаруды толық тоқтатты және озонға қауіпсіз хладагенттерге көшті. Бұл шаралар қандай ғаламдық проблеманы және қай халықаралық құжат аясында шешуге бағытталған?
Елде құрамында фреондар (хлорфторкөміртектер) бар тоңазытқыштар мен аэрозольді баллондарды өндіру және әкелу тыйым салынып, озонға қауіпсіз заттарға көшті. Бұл шара қандай ғаламдық проблеманы және қандай халықаралық құжат аясында шешеді?
Оқу зерттеуінде А, Б және В деп белгіленген үш ел шаруашылықтың салалық құрылымы бойынша салыстырылды. Қызмет үш секторға бөлінді: ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және қызмет көрсету саласы. А елінде жұмыс істейтіндердің 62%-ы ауыл шаруашылығында, 12%-ы өнеркәсіпте, 26%-ы қызмет көрсету саласында жұмыспен қамтылған; бұл секторлардың ЖІӨ-дегі үлесі 38%, 21% және 41%. Б елінде жұмыспен қамтылу мынадай: 3%, 24% және 73%; ЖІӨ-дегі үлесі: 1%, 19% және 80%. В елінде жұмыспен қамтылу 18%, 36% және 46%; ЖІӨ-дегі үлесі: 9%, 41% және 50%. В елінде жұмыс істейтіндердің жалпы саны 25 млн адамды құрайды. А елі шаруашылығының негізін кофе өсіру мен мыс өндіру, Б елінікін — банк ісі, бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу және туризм, В елінікін — болат қорыту және автомобиль жинау құрайды. В елінің порт-астанасының төңірегінде орталықпен күн сайынғы жұмысқа қатынау, ортақ көлік желілері және бірыңғай еңбек нарығы арқылы байланысқан серіктес қалалар мен қала маңдары тобы қалыптасты.
Шаруашылық құрылымы бойынша елдердің қайсысы постиндустриалды типке ең жақын және бұл қандай белгіден көрінеді?
Сектордағы салыстырмалы еңбек өнімділігі сектордың ЖІӨ-дегі үлесінің оның жұмыспен қамтылудағы үлесіне қатынасы ретінде анықталады. А елінде ол қай секторда ең жоғары?
В елінің өнеркәсібінде қанша адам жұмыспен қамтылған?
В елінің порт-астанасының төңірегінде шаруашылық пен қоныстандырудың аумақтық ұйымдастырылуының қандай түрі қалыптасқан?
Мәтіндегі қызмет түрлерінің қай жиынтығы қызмет көрсету саласына жатады?
Маман көлдің 2000 және 2020 жылдардағы екі ғарыштық түсірілімін алды, пиксель өлшемі 30 × 30 м. Ол пикселдерді жақын инфрақызыл арнадағы жарықтығына қарай «су» және «су емес» кластарына бөлді, әр түсірілімдегі су пикселдерінің санын есептеп, оны бір пикселдің ауданына көбейтті. Содан кейін екі күнге алынған аудандарды салыстырды. Ол контурларды қолмен цифрландырмаған, мекенжайларды кесте бойынша картаға түсірмеген, жол желісі бойынша бағыт іздемеген. Жұмыста қолданылған ГАЖ деректер моделі(лері) мен операция(лары):
Балқаш көлі Қазақстанның оңтүстік-шығысында, шөлді белдемде орналасқан. Осы көлге қатысты дұрыс тұжырым(дар):
Ландшафтың құрамына кіретін төменгі (локальдік) деңгейдегі табиғи-аумақтық кешен(дер)
Теңіз жағалауындағы өңірде мұнай кластері қалыптасқан. Оның салалық құрылымын талдау үшін үш секторлы модель қолданылады: бастапқы сектор – табиғи ресурстарды өндіру мен жинау, екінші реттік сектор – шикізатты өңдеу және тауар өндіру, үшінші реттік сектор – қызмет көрсету. Кластердің үшінші реттік секторға (қызмет көрсету саласына) жататын қызмет түрлерін анықтаңыз:
Мемлекеттік құрылымы федеративті ел(дер)
Өзенге қатысты ұғым мен оның анықтамасын сәйкестендіріңіз
Әр жол үшін нұсқаны таңдаңыз
1. өзен сағасы
2. өзен алабы
Экономика секторы мен салаға мысалды сәйкестендіріңіз
1. екінші сектор (өңдеуші өнеркәсіп)
2. үшінші сектор (қызмет көрсету саласы)
Халықаралық ұйым мен оның негізгі қызмет саласын сәйкестендіріңіз
1. ОПЕК
2. ДСҰ
Елдің сипаттамасы мен оның атауын сәйкестендіріңіз
1. экватор кесіп өтетін, мұсылман тұрғындарының саны әлемде ең көп арал мемлекеті
2. Жерорта теңізіне шығатын, аумағы бойынша Африканың ең үлкен елі
Елдерді салыстыру әдісі мен оның мәнін сәйкестендіріңіз
1. статистикалық әдіс
2. картографиялық әдіс