Спорт және салауатты өмір салты. Саяхат. Демалыс

5 тапсырма талдаумен · «Адам және оның қоршаған ортасы. Табиғат» бөлімі

  • Мәтін бойынша · орташа

    Көлсай көлдеріне саяхат. Алматыдағы мектептің туристік клубы демалыс күндерін Көлсай көлдерінің жағасында өткізуді шешті. Он екі адамнан тұратын топ жұма күні таңертең ерте жолға шықты. Жетекші Серік Маратұлы рюкзактарды алдын ала тексерді: әр рюкзактың салмағы оқушы салмағының жетіден бірінен аспауы тиіс еді. Оның айтуынша, сонда арқаға артық салмақ түспейді. Тәтті сусындар мен екінші жұп аяқ киім сияқты артық заттарды үйде қалдыруға тура келді.
    Бірінші күні балалар Төменгі көлге дейін 6 шақырым жүріп, лагерь құрды. Кешке алаудың үстінде тушенка қосып қарақұмық ботқасын пісірді, ал түнде итмұрын қосылған жылы шай ішті. Екінші күні топ Ортаңғы көлге көтерілді. Тау соқпағымен жүрген жол 9 шақырымды құрады. Көтерілу төрт сағатқа созылды, өйткені әр сағат сайын тыныс алуды қалпына келтіру үшін он минуттық аялдама жасалды. Серік Маратұлы былай деп түсіндірді: «Жолдың басында асыққан адам шыңға жеткенде діңкесі құриды». Кешке көпшілігі шаршағанын айтты, бірақ түнде бәрі қатты ұйықтады, себебі ауа таза әрі салқын болды.
    Үшінші күні жаңбыр жауып, жоспар өзгерді: тайғақ соқпақпен жүрмеу үшін Жоғарғы көлге бару тоқтатылды. Балалар ренжіген жоқ. Олар лагерьге оралып, барлық қоқысты жинап, өздерімен бірге алып кетті. «Нағыз турист артында тек із қалдырады», – деді жетекші. Жексенбі кешінде топ шаршаса да, көңілді күйде үйіне оралды.

    Мәтінде «Нағыз турист артында тек із қалдырады» деген сөз не үшін келтірілген?

    1. Aжиналу ережелерін еске салу үшін
    2. Bтабиғатты қорғауға шақыру үшін
    3. Cжорықтың неге тоқтатылғанын түсіндіру үшін
    4. Dжорықтағы тамақтану туралы айту үшін
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Bтабиғатты қорғауға шақыру үшін

    Талдау

    Бұл сөз балалар барлық қоқысты жинап, өздерімен алып кеткеннен кейін айтылады. Жетекші туристің демалған жерін ластамауы керек деген қорытынды жасайды. Сондықтан сөздің мақсаты – табиғатты қорғауға шақыру. Жиналу, тамақтану және жорықтың тоқтатылуы туралы онда сөз жоқ.

    890-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · орташа

    Көлсай көлдеріне саяхат. Алматыдағы мектептің туристік клубы демалыс күндерін Көлсай көлдерінің жағасында өткізуді шешті. Он екі адамнан тұратын топ жұма күні таңертең ерте жолға шықты. Жетекші Серік Маратұлы рюкзактарды алдын ала тексерді: әр рюкзактың салмағы оқушы салмағының жетіден бірінен аспауы тиіс еді. Оның айтуынша, сонда арқаға артық салмақ түспейді. Тәтті сусындар мен екінші жұп аяқ киім сияқты артық заттарды үйде қалдыруға тура келді.
    Бірінші күні балалар Төменгі көлге дейін 6 шақырым жүріп, лагерь құрды. Кешке алаудың үстінде тушенка қосып қарақұмық ботқасын пісірді, ал түнде итмұрын қосылған жылы шай ішті. Екінші күні топ Ортаңғы көлге көтерілді. Тау соқпағымен жүрген жол 9 шақырымды құрады. Көтерілу төрт сағатқа созылды, өйткені әр сағат сайын тыныс алуды қалпына келтіру үшін он минуттық аялдама жасалды. Серік Маратұлы былай деп түсіндірді: «Жолдың басында асыққан адам шыңға жеткенде діңкесі құриды». Кешке көпшілігі шаршағанын айтты, бірақ түнде бәрі қатты ұйықтады, себебі ауа таза әрі салқын болды.
    Үшінші күні жаңбыр жауып, жоспар өзгерді: тайғақ соқпақпен жүрмеу үшін Жоғарғы көлге бару тоқтатылды. Балалар ренжіген жоқ. Олар лагерьге оралып, барлық қоқысты жинап, өздерімен бірге алып кетті. «Нағыз турист артында тек із қалдырады», – деді жетекші. Жексенбі кешінде топ шаршаса да, көңілді күйде үйіне оралды.

    Жетекшінің «Жолдың басында асыққан адам шыңға жеткенде діңкесі құриды» деген сөзін қалай түсіну керек?

    1. Aкүшті бүкіл жол бойы біркелкі бөлу керек
    2. Bшыңға мүмкіндігінше тез көтерілу керек
    3. Cшыңға тек ең шыдамды адамдар жетеді
    4. Dжолдың басында ең ұзақ демалу керек
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Aкүшті бүкіл жол бойы біркелкі бөлу керек

    Талдау

    Жетекші жолдың басында тез жүрсе, көтерілудің соңында күш таусылатынын айтады. Мұны әр сағат сайынғы он минуттық аялдамалар растайды. Демек, негізгі ой – күшті үнемдеп, біркелкі бөлу керек.

    889-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Көлсай көлдеріне саяхат. Алматыдағы мектептің туристік клубы демалыс күндерін Көлсай көлдерінің жағасында өткізуді шешті. Он екі адамнан тұратын топ жұма күні таңертең ерте жолға шықты. Жетекші Серік Маратұлы рюкзактарды алдын ала тексерді: әр рюкзактың салмағы оқушы салмағының жетіден бірінен аспауы тиіс еді. Оның айтуынша, сонда арқаға артық салмақ түспейді. Тәтті сусындар мен екінші жұп аяқ киім сияқты артық заттарды үйде қалдыруға тура келді.
    Бірінші күні балалар Төменгі көлге дейін 6 шақырым жүріп, лагерь құрды. Кешке алаудың үстінде тушенка қосып қарақұмық ботқасын пісірді, ал түнде итмұрын қосылған жылы шай ішті. Екінші күні топ Ортаңғы көлге көтерілді. Тау соқпағымен жүрген жол 9 шақырымды құрады. Көтерілу төрт сағатқа созылды, өйткені әр сағат сайын тыныс алуды қалпына келтіру үшін он минуттық аялдама жасалды. Серік Маратұлы былай деп түсіндірді: «Жолдың басында асыққан адам шыңға жеткенде діңкесі құриды». Кешке көпшілігі шаршағанын айтты, бірақ түнде бәрі қатты ұйықтады, себебі ауа таза әрі салқын болды.
    Үшінші күні жаңбыр жауып, жоспар өзгерді: тайғақ соқпақпен жүрмеу үшін Жоғарғы көлге бару тоқтатылды. Балалар ренжіген жоқ. Олар лагерьге оралып, барлық қоқысты жинап, өздерімен бірге алып кетті. «Нағыз турист артында тек із қалдырады», – деді жетекші. Жексенбі кешінде топ шаршаса да, көңілді күйде үйіне оралды.

    Оқушының салмағы 42 кг. Жетекшінің ережесі бойынша рюкзактың ең үлкен рұқсат етілген салмағы қанша?

    1. A4,2 кг
    2. B7 кг
    3. C6 кг
    4. D8,4 кг
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • C6 кг

    Талдау

    Ереже бойынша рюкзактың салмағы оқушы салмағының жетіден бірінен аспауы керек. 42 : 7 = 6 кг. «8,4 кг» бестен бірін, ал «4,2 кг» оннан бірін алғанда шығады.

    888-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Көлсай көлдеріне саяхат. Алматыдағы мектептің туристік клубы демалыс күндерін Көлсай көлдерінің жағасында өткізуді шешті. Он екі адамнан тұратын топ жұма күні таңертең ерте жолға шықты. Жетекші Серік Маратұлы рюкзактарды алдын ала тексерді: әр рюкзактың салмағы оқушы салмағының жетіден бірінен аспауы тиіс еді. Оның айтуынша, сонда арқаға артық салмақ түспейді. Тәтті сусындар мен екінші жұп аяқ киім сияқты артық заттарды үйде қалдыруға тура келді.
    Бірінші күні балалар Төменгі көлге дейін 6 шақырым жүріп, лагерь құрды. Кешке алаудың үстінде тушенка қосып қарақұмық ботқасын пісірді, ал түнде итмұрын қосылған жылы шай ішті. Екінші күні топ Ортаңғы көлге көтерілді. Тау соқпағымен жүрген жол 9 шақырымды құрады. Көтерілу төрт сағатқа созылды, өйткені әр сағат сайын тыныс алуды қалпына келтіру үшін он минуттық аялдама жасалды. Серік Маратұлы былай деп түсіндірді: «Жолдың басында асыққан адам шыңға жеткенде діңкесі құриды». Кешке көпшілігі шаршағанын айтты, бірақ түнде бәрі қатты ұйықтады, себебі ауа таза әрі салқын болды.
    Үшінші күні жаңбыр жауып, жоспар өзгерді: тайғақ соқпақпен жүрмеу үшін Жоғарғы көлге бару тоқтатылды. Балалар ренжіген жоқ. Олар лагерьге оралып, барлық қоқысты жинап, өздерімен бірге алып кетті. «Нағыз турист артында тек із қалдырады», – деді жетекші. Жексенбі кешінде топ шаршаса да, көңілді күйде үйіне оралды.

    Екінші күнгі жол бірінші күнгі жолдан неше шақырымға ұзын болды?

    1. A15 км-ге
    2. B2 км-ге
    3. C3 км-ге
    4. D4 км-ге
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • C3 км-ге

    Талдау

    Бірінші күні 6 км, екінші күні 9 км жүрді. Айырма 9 − 6 = 3 км. «15 км» – екі күннің қосындысы, айырма емес.

    887-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Көлсай көлдеріне саяхат. Алматыдағы мектептің туристік клубы демалыс күндерін Көлсай көлдерінің жағасында өткізуді шешті. Он екі адамнан тұратын топ жұма күні таңертең ерте жолға шықты. Жетекші Серік Маратұлы рюкзактарды алдын ала тексерді: әр рюкзактың салмағы оқушы салмағының жетіден бірінен аспауы тиіс еді. Оның айтуынша, сонда арқаға артық салмақ түспейді. Тәтті сусындар мен екінші жұп аяқ киім сияқты артық заттарды үйде қалдыруға тура келді.
    Бірінші күні балалар Төменгі көлге дейін 6 шақырым жүріп, лагерь құрды. Кешке алаудың үстінде тушенка қосып қарақұмық ботқасын пісірді, ал түнде итмұрын қосылған жылы шай ішті. Екінші күні топ Ортаңғы көлге көтерілді. Тау соқпағымен жүрген жол 9 шақырымды құрады. Көтерілу төрт сағатқа созылды, өйткені әр сағат сайын тыныс алуды қалпына келтіру үшін он минуттық аялдама жасалды. Серік Маратұлы былай деп түсіндірді: «Жолдың басында асыққан адам шыңға жеткенде діңкесі құриды». Кешке көпшілігі шаршағанын айтты, бірақ түнде бәрі қатты ұйықтады, себебі ауа таза әрі салқын болды.
    Үшінші күні жаңбыр жауып, жоспар өзгерді: тайғақ соқпақпен жүрмеу үшін Жоғарғы көлге бару тоқтатылды. Балалар ренжіген жоқ. Олар лагерьге оралып, барлық қоқысты жинап, өздерімен бірге алып кетті. «Нағыз турист артында тек із қалдырады», – деді жетекші. Жексенбі кешінде топ шаршаса да, көңілді күйде үйіне оралды.

    Топ неліктен Жоғарғы көлге баруды тоқтатты?

    1. Aазық-түлік таусылды
    2. Bжаңбырдан соқпақ тайғақ болды
    3. Cқатысушылар көтерілуден шаршады
    4. Dжетекші ауырып қалды
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Bжаңбырдан соқпақ тайғақ болды

    Талдау

    Мәтінде үшінші күні жаңбыр жауып, Жоғарғы көлге бару «тайғақ соқпақпен жүрмеу үшін» тоқтатылғаны айтылған. Шаршау екінші күннің кешінде аталады, бірақ бұл бас тартудың себебі емес. Жетекшінің ауырғаны және азық-түліктің таусылғаны туралы мәтінде жоқ.

    886-тапсырманы ашу