Tutors.kz
Кіру

Сынақ ҰБТ: Оқу сауаттылығы, 2-нұсқа

Қалды: 20:00

Барлығы 10 тапсырма, 20 минут. Баллдар ҰБТ ережесі бойынша есептеледі, қорытынды мен талдауды келесі бет көрсетеді.

Жауаптар өздігінен сақталады — нұсқаға қайта оралуға болады.

1-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Серіковтер отбасында жексенбі сайын барлығы Мәриям әжесінің үйіне жиналады. Бұрын дастарханда бар болғаны бес адам отыратын, ал қазір отбасы өсті: үлкен ұлының екі баласы дүниеге келді, кенже қызы тұрмысқа шықты. Әжесі отбасындағы басты нәрсе – байлық емес, бір-бірін тыңдай білу дейді. Түскі асқа дейін балалар кезекпен жеті атасына дейінгі ата-бабаларын атайды. Нұрлан атасы бұл дәстүр руды құрметтеуге үйретеді деп есептейді. Жуырда немерелері отбасы шежіресін сызып, қонақ бөлмеге іліп қойды.

Мәриям әжесінің айтуынша, отбасында ең маңыздысы не?

2-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Серіковтер отбасында жексенбі сайын барлығы Мәриям әжесінің үйіне жиналады. Бұрын дастарханда бар болғаны бес адам отыратын, ал қазір отбасы өсті: үлкен ұлының екі баласы дүниеге келді, кенже қызы тұрмысқа шықты. Әжесі отбасындағы басты нәрсе – байлық емес, бір-бірін тыңдай білу дейді. Түскі асқа дейін балалар кезекпен жеті атасына дейінгі ата-бабаларын атайды. Нұрлан атасы бұл дәстүр руды құрметтеуге үйретеді деп есептейді. Жуырда немерелері отбасы шежіресін сызып, қонақ бөлмеге іліп қойды.

Серіковтер отбасында бұрынғымен салыстырғанда не өзгерді?

3-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Наубайшы Серік Әлімов түнгі сағат үште тұрады. Таңғы алтыға қарай шағын наубайханасында алғашқы батондар дайын болуы керек. Алдымен ол ұнды тексеріп, қамыр илейді, сосын қамырдың ашуына уақыт береді. «Біздің жұмыста ең бастысы – шыдамдылық, – дейді Серік. – Қамырды асықтырсаң, нан тығыз әрі дәмсіз болады». Мамандығын ол бала кезінде әжесіне бауырсақ пісіруге көмектесіп жүргенде таңдаған. Мектептен кейін Серік колледжді бітіріп, бес жыл тәжірибелі шебердің қолында үйренген. Қазір өзі жас көмекшілерді оқытады. Аудан тұрғындары оның нанын иісі мен жұмсақтығы үшін жақсы көреді. Демалыс күндері Серік мектеп оқушылары үшін экскурсия өткізеді: пештің қалай жұмыс істейтінін көрсетіп, кішкентай тоқаш жапсыруға рұқсат береді. «Балалар нанның қайдан келетінін және оған қанша еңбек сіңетінін білсін», – деп күледі наубайшы.

Серіктің пікірінше, наубайшы жұмысындағы ең басты нәрсе не?

4-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Наубайшы Серік Әлімов түнгі сағат үште тұрады. Таңғы алтыға қарай шағын наубайханасында алғашқы батондар дайын болуы керек. Алдымен ол ұнды тексеріп, қамыр илейді, сосын қамырдың ашуына уақыт береді. «Біздің жұмыста ең бастысы – шыдамдылық, – дейді Серік. – Қамырды асықтырсаң, нан тығыз әрі дәмсіз болады». Мамандығын ол бала кезінде әжесіне бауырсақ пісіруге көмектесіп жүргенде таңдаған. Мектептен кейін Серік колледжді бітіріп, бес жыл тәжірибелі шебердің қолында үйренген. Қазір өзі жас көмекшілерді оқытады. Аудан тұрғындары оның нанын иісі мен жұмсақтығы үшін жақсы көреді. Демалыс күндері Серік мектеп оқушылары үшін экскурсия өткізеді: пештің қалай жұмыс істейтінін көрсетіп, кішкентай тоқаш жапсыруға рұқсат береді. «Балалар нанның қайдан келетінін және оған қанша еңбек сіңетінін білсін», – деп күледі наубайшы.

Серік наубайшы мамандығын неге таңдады?

5-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Наубайшы Серік Әлімов түнгі сағат үште тұрады. Таңғы алтыға қарай шағын наубайханасында алғашқы батондар дайын болуы керек. Алдымен ол ұнды тексеріп, қамыр илейді, сосын қамырдың ашуына уақыт береді. «Біздің жұмыста ең бастысы – шыдамдылық, – дейді Серік. – Қамырды асықтырсаң, нан тығыз әрі дәмсіз болады». Мамандығын ол бала кезінде әжесіне бауырсақ пісіруге көмектесіп жүргенде таңдаған. Мектептен кейін Серік колледжді бітіріп, бес жыл тәжірибелі шебердің қолында үйренген. Қазір өзі жас көмекшілерді оқытады. Аудан тұрғындары оның нанын иісі мен жұмсақтығы үшін жақсы көреді. Демалыс күндері Серік мектеп оқушылары үшін экскурсия өткізеді: пештің қалай жұмыс істейтінін көрсетіп, кішкентай тоқаш жапсыруға рұқсат береді. «Балалар нанның қайдан келетінін және оған қанша еңбек сіңетінін білсін», – деп күледі наубайшы.

Серік мектеп оқушылары үшін экскурсияны не үшін өткізеді?

6-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Мемлекеттің орналасуы экономикаға қалай әсер етеді? Географтар көбіне ойдан шығарылған екі мемлекетті — Жағалау Республикасы мен Тау Елін салыстырады.
Жағалау Республикасы жылы теңіздің жағасында орналасқан. Оның аумағы — 120 мың шаршы километр, халқы — 9 миллион адам. Елдің басты қалалары — теңіз порттары, олар арқылы сыртқы саудасының шамамен 70%-ы өтеді. Елде пайдалы қазбалар аз, сондықтан мұнай мен металды шетелден сатып алады, ал өзі кеме қатынасын, балық аулауды және туризмді дамытады. Жүк тасымалынан түскен табыс бюджеттің шамамен үштен бірін құрайды.
Тау Елінің теңізге шығатын жолы жоқ, ол төрт көршімен шектеседі. Оның аумағы — 300 мың шаршы километр, халқы — 6 миллион адам. Аумақтың басым бөлігін таулар алып жатыр, онда мыс пен алтын өндіреді. Кенді көрші елдің аумағы арқылы темір жолмен тасиды, транзит үшін ақы төлеуге тура келеді. Шығынды азайту үшін үкімет өңдеу зауыттарын салуда: енді шетке кен емес, әлдеқайда қымбат мыс құймалары жөнелтіледі. Сонымен қатар тау өзендерінде электр станциялары салынған, энергияның бір бөлігі көршілерге сатылады.
Айырмашылықтарына қарамастан, екі мемлекет те ынтымақтастыққа мүдделі: Тау Елі Жағалау Республикасының портына қол жеткізеді, ал Жағалау Республикасы өз зауыттары үшін мыс алады.

Жағалау Республикасының бюджетінің шамамен үштен бірін не құрайды?

7-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Мемлекеттің орналасуы экономикаға қалай әсер етеді? Географтар көбіне ойдан шығарылған екі мемлекетті — Жағалау Республикасы мен Тау Елін салыстырады.
Жағалау Республикасы жылы теңіздің жағасында орналасқан. Оның аумағы — 120 мың шаршы километр, халқы — 9 миллион адам. Елдің басты қалалары — теңіз порттары, олар арқылы сыртқы саудасының шамамен 70%-ы өтеді. Елде пайдалы қазбалар аз, сондықтан мұнай мен металды шетелден сатып алады, ал өзі кеме қатынасын, балық аулауды және туризмді дамытады. Жүк тасымалынан түскен табыс бюджеттің шамамен үштен бірін құрайды.
Тау Елінің теңізге шығатын жолы жоқ, ол төрт көршімен шектеседі. Оның аумағы — 300 мың шаршы километр, халқы — 6 миллион адам. Аумақтың басым бөлігін таулар алып жатыр, онда мыс пен алтын өндіреді. Кенді көрші елдің аумағы арқылы темір жолмен тасиды, транзит үшін ақы төлеуге тура келеді. Шығынды азайту үшін үкімет өңдеу зауыттарын салуда: енді шетке кен емес, әлдеқайда қымбат мыс құймалары жөнелтіледі. Сонымен қатар тау өзендерінде электр станциялары салынған, энергияның бір бөлігі көршілерге сатылады.
Айырмашылықтарына қарамастан, екі мемлекет те ынтымақтастыққа мүдделі: Тау Елі Жағалау Республикасының портына қол жеткізеді, ал Жағалау Республикасы өз зауыттары үшін мыс алады.

Жағалау Республикасындағы халық тығыздығы (1 км²-ге шаққандағы тұрғын саны) Тау Еліндегіден шамамен неше есе көп?

8-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Мемлекеттің орналасуы экономикаға қалай әсер етеді? Географтар көбіне ойдан шығарылған екі мемлекетті — Жағалау Республикасы мен Тау Елін салыстырады.
Жағалау Республикасы жылы теңіздің жағасында орналасқан. Оның аумағы — 120 мың шаршы километр, халқы — 9 миллион адам. Елдің басты қалалары — теңіз порттары, олар арқылы сыртқы саудасының шамамен 70%-ы өтеді. Елде пайдалы қазбалар аз, сондықтан мұнай мен металды шетелден сатып алады, ал өзі кеме қатынасын, балық аулауды және туризмді дамытады. Жүк тасымалынан түскен табыс бюджеттің шамамен үштен бірін құрайды.
Тау Елінің теңізге шығатын жолы жоқ, ол төрт көршімен шектеседі. Оның аумағы — 300 мың шаршы километр, халқы — 6 миллион адам. Аумақтың басым бөлігін таулар алып жатыр, онда мыс пен алтын өндіреді. Кенді көрші елдің аумағы арқылы темір жолмен тасиды, транзит үшін ақы төлеуге тура келеді. Шығынды азайту үшін үкімет өңдеу зауыттарын салуда: енді шетке кен емес, әлдеқайда қымбат мыс құймалары жөнелтіледі. Сонымен қатар тау өзендерінде электр станциялары салынған, энергияның бір бөлігі көршілерге сатылады.
Айырмашылықтарына қарамастан, екі мемлекет те ынтымақтастыққа мүдделі: Тау Елі Жағалау Республикасының портына қол жеткізеді, ал Жағалау Республикасы өз зауыттары үшін мыс алады.

Тау Елі шетке кеннің орнына мыс құймаларын жөнелткенде қандай пайда көреді?

9-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Мемлекеттің орналасуы экономикаға қалай әсер етеді? Географтар көбіне ойдан шығарылған екі мемлекетті — Жағалау Республикасы мен Тау Елін салыстырады.
Жағалау Республикасы жылы теңіздің жағасында орналасқан. Оның аумағы — 120 мың шаршы километр, халқы — 9 миллион адам. Елдің басты қалалары — теңіз порттары, олар арқылы сыртқы саудасының шамамен 70%-ы өтеді. Елде пайдалы қазбалар аз, сондықтан мұнай мен металды шетелден сатып алады, ал өзі кеме қатынасын, балық аулауды және туризмді дамытады. Жүк тасымалынан түскен табыс бюджеттің шамамен үштен бірін құрайды.
Тау Елінің теңізге шығатын жолы жоқ, ол төрт көршімен шектеседі. Оның аумағы — 300 мың шаршы километр, халқы — 6 миллион адам. Аумақтың басым бөлігін таулар алып жатыр, онда мыс пен алтын өндіреді. Кенді көрші елдің аумағы арқылы темір жолмен тасиды, транзит үшін ақы төлеуге тура келеді. Шығынды азайту үшін үкімет өңдеу зауыттарын салуда: енді шетке кен емес, әлдеқайда қымбат мыс құймалары жөнелтіледі. Сонымен қатар тау өзендерінде электр станциялары салынған, энергияның бір бөлігі көршілерге сатылады.
Айырмашылықтарына қарамастан, екі мемлекет те ынтымақтастыққа мүдделі: Тау Елі Жағалау Республикасының портына қол жеткізеді, ал Жағалау Республикасы өз зауыттары үшін мыс алады.

Мәтіннің негізгі ойы

10-тапсырма · Мәтін бойынша · 1 балл

Мемлекеттің орналасуы экономикаға қалай әсер етеді? Географтар көбіне ойдан шығарылған екі мемлекетті — Жағалау Республикасы мен Тау Елін салыстырады.
Жағалау Республикасы жылы теңіздің жағасында орналасқан. Оның аумағы — 120 мың шаршы километр, халқы — 9 миллион адам. Елдің басты қалалары — теңіз порттары, олар арқылы сыртқы саудасының шамамен 70%-ы өтеді. Елде пайдалы қазбалар аз, сондықтан мұнай мен металды шетелден сатып алады, ал өзі кеме қатынасын, балық аулауды және туризмді дамытады. Жүк тасымалынан түскен табыс бюджеттің шамамен үштен бірін құрайды.
Тау Елінің теңізге шығатын жолы жоқ, ол төрт көршімен шектеседі. Оның аумағы — 300 мың шаршы километр, халқы — 6 миллион адам. Аумақтың басым бөлігін таулар алып жатыр, онда мыс пен алтын өндіреді. Кенді көрші елдің аумағы арқылы темір жолмен тасиды, транзит үшін ақы төлеуге тура келеді. Шығынды азайту үшін үкімет өңдеу зауыттарын салуда: енді шетке кен емес, әлдеқайда қымбат мыс құймалары жөнелтіледі. Сонымен қатар тау өзендерінде электр станциялары салынған, энергияның бір бөлігі көршілерге сатылады.
Айырмашылықтарына қарамастан, екі мемлекет те ынтымақтастыққа мүдделі: Тау Елі Жағалау Республикасының портына қол жеткізеді, ал Жағалау Республикасы өз зауыттары үшін мыс алады.

Мәтіндегі «транзит» сөзі нені білдіреді?