Сырым Датұлы (шамамен 1742–1802) Кіші жүздің алимұлы тайпасының шекті руынан шыққан, би әрі батыр ретінде танылды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Ресей империясы Жайық (Орал) өзені бойына казак шебін салды. Казактар қазақтарға ең жақсы қысқы жайылымдар орналасқан оң жағалауға өтуге жол бермеді, оларға алым-салық салды. Нұралы хан империя билігіне сүйеніп, бұл тәртіптерді қолдады және қатардағы малшылардан алым-салықты көбейтті. 1783 жылы қозғалыстың бірінші кезеңі басталды: Сырым жасақтары казак бекеттері мен ханға берік ауылдарға шабуыл жасады. Бірінші кезең 1783 жылдан 1785 жылға дейін созылды, одан кейін қозғалыс кеңейді: екінші кезең 1786 жылдан 1791 жылға дейін жүрді, Сырымға көптеген ауылдар, сондай-ақ билер мен батырлардың бір бөлігі қосылды. 1792 жылдан 1797 жылға дейінгі үшінші кезеңде жазалаушы жасақтар күшейді, ал соғыстан шаршаған старшындардың бір бөлігі билікпен келісім іздей бастады. Басты мақсатқа — жайылымдарды қайтаруға — Сырым жете алмады, бірақ Нұралы ханның беделі түсті. 1797 жылы Сырым Хиуаға көшіп кетті, 1802 жылы сонда қайтыс болды.
Мәтін бойынша Сырым Датұлы қозғалысының туындау себебі қандай?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- CЖайықтан әрі қысқы жайылымға өтуге тыйым салу
Талдау
Мәтінде Жайық бойындағы шектегі казактар қазақтарды ең жақсы қысқы жайылымдары бар оң жағалауға жібермегені және оларға алым-салық салғаны айтылған. Қозғалыстың себебі осы. Жоңғар шапқыншылығы, отырықшылыққа көшіру және хан билігін жою туралы мәтінде айтылмайды.