Тәуке хан XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басында Қазақ хандығын басқарды. Оның ордасы Түркістанда орналасты, ал ел игі жақсыларының жыл сайынғы жиындары Күлтөбеде өтті. Аңыз бойынша, хан тұсында «Жеті жарғы» заңдар жинағы әрекет етті; оған қылмыстық, жер, отбасылық және әскери құқық нормалары енді. Жаза тек қылмыстың түріне ғана емес, келтірілген зиянға да байланысты болды: адам өлтіргені үшін құн, яғни қанның құнын өндірді, ал ұрлық жасағаны үшін кінәлі ұрланған затты қайтарып, үстіне айып төледі. Дауды билер шешті — даналығымен және әдет-ғұрыпты жақсы білуімен танылған төрешілер. Оларға ақсақалдар кеңесі көмектесті. Үш жүзді өкілдеген үш би даңққа бөленді: Төле би — Ұлы жүз, Қазыбек би — Орта жүз, Әйтеке би — Кіші жүз. Олар хандармен бірге барлық жүзге міндетті шешімдер әзірледі. Сондықтан далада бірыңғай тәртіп орнап, хан билігі әдет-ғұрып құқығына сүйенді.
Адам көршісінің малын ұрлады. Мәтінде сипатталған нормалар бойынша оған қандай жаза тағайындалар еді?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Aұрлықты қайтарып, айып төлеу
Талдау
Мәтінде ұрлық жасағаны үшін кінәлі ұрланған затты қайтарып, үстіне айып төлейтіні айтылған. Құн адам өлтіргені үшін өндірілген, қуылу туралы мәтінде сөз жоқ, ал айып ұрланғанды қайтаруды алмастырмаған.