XIX ғасырдың бірінші жартысында қазақ жерлері екі күштің ортасында қалды. Солтүстік пен батыстан далаға Ресей империясы жылжыды: ол бекіністер салып, жайылымдарды тартып алды. Оңтүстікте Қоқан хандығы Сырдарияда Ақмешіт, Сузақ сияқты қамалдар тұрғызды, ал Хиуа хандығы көшпенділерден алым-салық жинады. Қоқандық салық жинаушылар зекет, яғни малдың қырықтан бір бөлігін алып, оған қоса қосымша алым-салық талап етті. Әлімұлы руынан шыққан батыр Жоламан Тіленшіұлы Сырдарияның төменгі ағысында әрекет етіп, өз ағайындарын басып алушыларға қарсы тұруға шақырды. Оны қарапайым көшпенділер, ауыл батырлары мен билер қолдады. Қасым сұлтанның үлкен ұлы, Кенесарының ағасы Саржан Қасымов та қазақ жерлерін басып алуға қарсы шықты. Көтерілісшілер отрядтары бытыраңқы болды және тұрақты әскерден гөрі нашар қаруланған еді, ал рулар арасында жайылым үшін кейде дау туып тұрды. Сондықтан бұл шығулар азаттыққа жеткізбеді, бірақ жер үшін күрес туралы естелікті нығайтты.
Мәтінге сәйкес, қоқандық салық жинаушылар малдың қырықтан бір бөлігі мөлшерінде зекет алды. 200 бас қойы бар көшпенді қанша бас мал беруге тиіс болды?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- B5 бас
Талдау
Зекет малдың қырықтан бір бөлігін құрайды. Есептейміз: . Демек, көшпенді «5 бас» мал берді. «20 бас» нұсқасы 10-ға бөлгенде, ал «40 бас» бөлгіштің өзін жауап деп алғанда шығады.