Абайдың «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінде «адам болам десеңіз» бес нәрседен қашық болу және бес нәрсеге асық болу керектігі айтылады. Жағдай: ауыл жігіті білім алуға қатты ұмтылады. Көршілері оның артынан өсек таратқанымен, ол оған жауап қайтармайды, бар-жоғына көңілі тоқ болып, кедей көршісіне көмектеседі. Осы жігіттің бойынан көрінетін, Абай «бес асыл іс» қатарында атаған қасиет(-тер)
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- AРахым
- BҚанағат
- DТалап
Талдау
Өлеңде екі топ беріледі. «Бес дұшпан»: өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ. «Бес асыл іс»: талап, еңбек, терең ой, қанағат, рахым. Жігіттің білімге ұмтылуы — «талап». Бар-жоғына көңілі тоқ болуы — «қанағат». Кедей көршісіне көмектесуі — «рахым». «Өсек» жігіттің қасиеті емес, оны көршілері таратады, және ол бес дұшпанның қатарына жатады. «Еріншек» пен «мақтаншақ» та бес дұшпанның қатарында, әрі жағдайда жігіттің бойынан көрінбейді. Сондықтан дұрыс жауап: «Талап», «Қанағат», «Рахым».