Сынақ ҰБТ: Қазақ тілі, 1-нұсқа

Үндестік заңына сәйкес орфографиялық нормаға сай жазылған сөз тіркесі

• AЖаттағанын қайтара айту.
• BСарауыз балапан.
• CКөп пала орналасты.
• DКөрікпайдың әңгімесі.

Сөз ішіндегі кейінді ықпал

• Aәшекей
• Bсөзсіз
• Cкөзілдірік
• Dмектеп

Ауыспалы мағыналы сөз тіркесі

• AЖақсылық жасасаң, жасыр.
• BЖақсы көйлек шәйі матадан тігілер.
• CЖақсылық жасасаң, түгелдей жаса.
• DЖақсы сөз – жарым ырыс.

Көп мағына бере алатын сөз

• Aкөз
• Bарық
• Cсал
• Dақ

Омоним сөз қатысқан сөйлем

• AАдамға саусағыңды шошайтпа.
• BӘжем жіпті иненің көзінен әрең өткізді.
• CОл егінін арықтан суарады екен.
• DӘдепті бала – арлы бала.

Омоним сөз бола алатын нұсқа

• Aкөз
• Bбет
• Cқұрт
• Dсырға

Қыздың сипатын білдіретін тұрақты сөз тіркесі қатысқан сөйлем

• AАққудың мамығындай үлпілдек алғашқы қар да жауды.
• BЖануардың баланың көзіндей мөлдіреген жанарына көзі түсті.
• CҮріп ауызға салғандай бойжеткен алдынан шықты.
• DЕсіңде ме, аждаһадай боранның аранын бізге ашқаны?

Төрт түлік малға қатысты мақал-мәтел

• AАт – құлыннан, батыр – баладан.
• BАуру қалса да, әдет қалмайды.
• CЕр – елінде, гүл – жерінде.
• DАңшы қартайса, қақпан салады.

Дерексіз зат есім қатысқан сөйлем

• AАтамның жүрегі қуанышқа толды.
• BӘжемнің қолынан қымыз іштім.
• CМектеп кітаптарын ұқыпты ұста.
• DАнамның алқасы әдемі екен.

Зат есім орнына қолданылып тұрған сын есім

• AЖетістіктің кілті – білімде.
• BАқыл айту оңай, әрекет ету қиын.
• CТабыскер адам еңбегіне сенеді.
• DБілімдінің күні жарық.

Зат есімнің орнына қолданылған жинақтық сан есім

• AБіреу алдына келіп тұра қалды.
• BЕкеуі де жұмыстан шаршап шыққан еді.
• CОлар жолға төртеу болып шықты.
• DЖігіттер екеу-екеуден ортаға шықты.

Жедел өткен шақтағы етістік қатысқан сөйлем

• AТуған халқының кемел болашағын аңсаған.
• BАрал ғаламшардың ең үлкен теңізі болды.
• CОл еш уақытта қарсыласпайды.
• DСұрапыл заманда есеңгіреген елге ес кіргізіпті.

Мақсат үстеулі нұсқа

• Aбүрсігүні, кеше, биыл
• Bәдейі, жорта, қасақана
• Cтысқары, артқа, осында
• Dнағыз, орасан, аса

Болымсыздық есімдігі қатысқан сөйлем

• AОл, әсіресе, ұлттық тәрбиеге ерекше көңіл бөлген.
• BЖүрегінің түбінде ешкімге айтылмаған сыры бар.
• CБұлар Ташкент, Түркістанның мешіттерінде оқымаған.
• DАдамдардың қандай екенін ажыратушы мен емеспін.

Сабақты етістік қатысқан сөйлем

• AСауысқанның тамағы шоқуменен табылар.
• BБақ ауысады, ырыс жұғады.
• CЖатқа сырыңды айтпа, түбіңе жетер.
• DТілімнен дәмі әлі кетер емес.

Тыйым салу мағынасында қолданылған одағайлы сөйлем

• AЖә, қой деймін, бала!
• BО, сұмдық-ай, түпсіз тұңғиық.
• CОйбай, ол Жоламанның дүмпуі ғой.
• DОйпырм-ай, мынау не деп отыр өзі?

Жалғаулық шылау қатысқан сөйлем

• AСенің бұрын қалаға барып көргенің бар ма?
• BБүгін жауап беріп отырған бес-ақ бала екен.
• CБіздің үйде гүлді де, бау-бақшаны да балалар суарады.
• DБалалар мектепке дейін шана жегілген арбаға мініп барады.

Меңгеріле байланысқан сөз тіркестері

• Aжетістікке жетті, үйін салды
• Bқораның есігі, алыс сапар
• Cкөрінген тау, бүгін көңілді
• Dэлектр жарығы, тіршілік иелері

Жанаса байланысқан етістікті сөз тіркесі қатысқан сөйлем

• AБайқоңырдың бүгінгі жағдайы.
• BБүгін қар жапалақтап жауды.
• CМен – мұғалім.
• DМөлдір таза ауа.

Бірыңғай мүшелері бар сөйлем

• AҚазақстан – табиғи байлықтың бай қоры.
• BЕліміздің өзендері мен суларын қорғау керек.
• CТіршіліктің қайнар көздерін дұрыс пайдалан.
• DЕліңнің көрікті жерлеріне саяхатта.

Бұйыру, тілек-өтініш ету мақсатында айтылған сөйлем

• AОтпен ойнама! Өз орныңды біл!
• BӘр баланың өз құқығы бар.
• CӘркім өз ойын анық айта алады.
• DПах шіркін, жануарымның шабысын-ай!

Түсіндірмелі салалас құрмалас сөйлем

• AАйтарым көп, бірақ дұрыс жеткізе алмадым
• BАңқаулығым ғой, солардың тұзағына ілініппін
• CЖаһандану – күрделі әрі ғаламдық үдеріс
• DЖоламан іштей сезіп келеді: ұры жау жағында

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем

• AШындық қанша ащы болса да, қабылдау керек.
• BЕлдің сөзіне қаламын деп, досын үйіне жолатпады.
• CБұлар далаға шығысымен, басқалар да кетіп қалды.
• DҚазір гендік инженерия жақсы дамып келеді, оған қуаныштымыз.

Абай былай деді: «Баланың жақсысы - қызық, жаманы - күйік». Сөйлемдегі төл сөз бен автор сөзінің орналасу реті

• Aавтор сөзі, төл сөз
• Bавтор сөзі, төл сөз, автор сөзі
• Cтөл сөз, автор сөзі
• Dтөл сөз, автор сөзі, төл сөз

Сызықша дұрыс қойылған сөйлемді көрсетіңіз.

• AМен – оқушымын.
• BКөктем – келді, күн жылынды.
• CАстана – еліміздің елордасы.
• DБіз – бүгін мектепке бардық.

Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

Мәтінге сәйкес, қазақ тіліндегі төл дауысты дыбыстардың саны қанша?

• Aжеті
• Bон
• Cтоғыз
• Dсегіз

Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

Мәтін бойынша жіңішке дауыстылар қатары қайсы?

• Aа, о, ұ, ы
• Bө, ұ, і, а, е
• Cә, о, ү, ы, е
• Dә, ө, ү, і, е

Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

Мәтіндегі ереже бойынша «қарындас» сөзі неше буыннан тұрады?

• Aтөрт
• Bүш
• Cбес
• Dекі

Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

Буын үндестігі заңына сәйкес қай сөз дұрыс жазылған?

• Aоқушылер
• Bоқушілар
• Cоқушілер
• Dоқушылар

Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

Мәтіндегі ереже бойынша «оқушы» сөзінде екпін қай буынға түседі?

• Aекпін түспейді
• Bшы
• Cо
• Dқу

Төлеу сөз(-дер)

• AОл күндегі әдетімен еркелей сөйлеп, өзінің келгенін хабарлады.
• BСайыс демеушісі қатысушыларды ынталандырып, сөз сөйледі.
• CБалалар қуанып: «Біз әлі жеңіске жетеміз!» – деді.
• DҰстаз байсалды қалыпта осының бәрін оқыған-оқымағанын сұрады.
• EКішіпейілдің абыройы асады, тәкаппардың құты қашады.
• FСәт екілене сөйлеп, естігендерінің бәрі шындық екенін айтты.

Сын есімнің орнына жұмсалатын белгісіздік есімдік(-тер)

• Aбарлық
• Bкейбір
• Cәрбір
• Dешбір
• Eбүтін
• Fқайбір

Барыс септік тұлғасындағы сөзбен тіркескен септеулік шылауы бар сөйлем (-дер)

• AБілгеннен де өтер, білмегеннен де өтер.
• BБалуанның жаманы шалдырған соң өкінер.
• CАдам болып туған соң, адам болып өлу лазым.
• DЖеріне қарай егін ек, жолына қарай жегін жек.
• EМергеннің көзі ғана мерген емес, қолы да мерген.
• FСалымды ауыз сақтағаныңды жейді.

Матаса байланысқан сөз тіркестері қатысқан сөйлем(-дер)

• AБайлық түбі – ақыл Һәм ұсталығы. Адам оларсыз қазынаға жарымайды.
• BАбылайдың сыртқы саясаты ырымшылдығымен сипатталады.
• CҒимараттар оюланған ағаш есік-терезелермен әсемделген.
• DҮміт пен қатер безбенге түсіп, Әбіштер ауылға жеткенше еңсере алмады.
• EЕт асылған соң, тезек мол жағылып, от қызуы үй ішін ысыта бастады.
• FАлғашқы бір қағысулар осымен өтіп, айтысқа тағы оралып келді.

Мәтінді оқып, мазмұнына сәйкес келетін тұжырым(-дар)ды анықтаңыз.

Қазақ халқы құсбегілікті ерте заманнан бері кәсіп еткен. Құсбегі бүркітті жас кезінен үйрете бастайды. Аңшылық маусымы күзде басталып, қыстың аяғына дейін созылады. Бүркітпен түлкі, қоян сияқты аңдарды аулайды.

• AҚұсбегілік – ертеден келе жатқан кәсіп.
• BҚұсбегі бүркітті жас кезінен үйретеді.
• CАңшылық маусымы көктемде басталады.
• DБүркітпен тек қасқыр аулайды.
• EАңшылық маусымы қыстың аяғына дейін созылады.
• FБүркітті бірнеше жыл қамап ұстайды.

Тура және ауыспалы мағыналы сөздерді сәйкестендіріңіз

Сөз жұптары мен олардың лексикалық қатынас түрлерін сәйкестендіріңіз

Етістіктің осы шақ тұлғасының жасалу жолдарын сәйкестендіріңіз

Сөздер мен олардың жасалу тәсілдерін сәйкестендіріңіз

Сөйлемдер мен пысықтауыштың мағыналық түрлерін сәйкестендіріңіз