Қалды: 80:00
Барлығы 40 тапсырма, 80 минут. Баллдар ҰБТ ережесі бойынша есептеледі, қорытынды мен талдауды келесі бет көрсетеді.
Жауаптар өздігінен сақталады — нұсқаға қайта оралуға болады.
Құрамында тек қатаң дауыссыз дыбыстар бар сөзді анықтаңыз.
Төрт буыннан тұратын сөзді анықтаңыз.
Бірінші буыны тұйық буын болатын сөзді анықтаңыз.
Дыбыс саны әріп санынан көп сөзді көрсетіңіз.
Мағынасы жуық сөздер (синоним) қатысқан сөйлемді көрсетіңіз.
Тарихи сөз (историзм) қатысқан сөйлемді көрсетіңіз.
Синонимдер қатарын көрсетіңіз.
«Алтын» сөзі ауыспалы мағынада қолданылған сөйлемді табыңыз.
Зат есімнен жұрнақ арқылы жасалған туынды сын есімдер берілген қатарды табыңыз.
Қысқарған сөздер (аббревиатура) берілген қатарды табыңыз.
Құрамында сөзжасамдық жұрнақ жоқ, тек сөзөзгертуші қосымшалар (көптік, тәуелдік, септік жалғауы) жалғанған сөзді табыңыз.
Барлық сөзі етістіктен жұрнақ арқылы жасалған зат есімдерден тұратын қатарды көрсетіңіз.
Бағыныңқысы шарт мәнді, ал бас сөйлемінде бірыңғай баяндауыштары бар сабақтас құрмалас сөйлемді табыңыз.
Аралас құрмалас сөйлемді (құрамында сабақтас және салалас байланыс қатар кездесетін сөйлемді) табыңыз.
Шығыс септігінде тұрған толықтауышы бар сөйлемді табыңыз.
Бастауышы есімдікпен беріліп тұрған сөйлемді табыңыз.
Жалпылауыш сөзі бар сөйлемде тыныс белгілері дұрыс қойылған нұсқаны көрсетіңіз. Жалпылауыш сөз біртекті мүшелердің алдында тұр, ал біртекті мүшелерден кейін сөйлем жалғасады.
Бірыңғай мүшелері бар сөйлемде үтір дұрыс қойылған нұсқаны көрсетіңіз.
Бірыңғай мүшелер арасында үтір дұрыс қойылған сөйлемді табыңыз.
Құрамында айқындауыш және қыстырма сөз бар сөйлемдердің ішінен тыныс белгілері дұрыс қойылғанын көрсетіңіз.
Мәтінді оқып, негізгі ойын анықтаңыз. «Кітап – білім бұлағы. Күнде кітап оқыған адамның сөз қоры молаяды, ойы тереңдейді. Сондықтан күніне кемінде жиырма минут кітап оқуға уақыт бөлген жөн.»
Мәтінді оқып, оған ең қолайлы тақырыпты табыңыз. «Көктем келіп, қар еріді. Өзендер тасып, жер көктеп шықты. Ағаштар бүршік жарып, құстар жылы жақтан оралды. Табиғат ұзақ қыстан кейін қайта жандана бастады.»
Мәтінді оқып, сұраққа жауап беріңіз. «Абай Құнанбайұлы 1845 жылы Шыңғыстау баурайында дүниеге келген. Ол жастайынан әжесі Зереден ертегі, аңыз тыңдап өсті. Кейін Семейдегі медреседе оқыды, орыс және шығыс ақын-жазушыларының шығармаларымен танысты.» Мәтінге сәйкес, Абай жастайынан кімнен ертегі, аңыз тыңдап өскен?
Мәтінді оқып, оның типін анықтаңыз. «Біздің мектеп ауласы кең әрі жарық. Алдында үлкен гүлзар бар, айналасында қайыңдар тізіліп өскен. Мектептің қабырғасы ақ түсті, терезелері үлкен.»
Мәтінді оқып, сұраққа жауап беріңіз.Ғалымдар Арал теңізінің тартылуы өңірдің климатына әсер еткенін дәлелдеді. Бұрын теңіз жағалауында жазғы ыстық пен қысқы суық аз сезілетін. Енді теңіздің орнында тұзды шөл пайда болып, жазда ауа температурасы көтерілді, қыста төмендеді. Жел тұзды шаңды алыс жерлерге таратып, егістік жерлердің өнімділігін азайтты. Сондықтан Аралды сақтау – тек теңізді құтқару емес, бүкіл өңірдің тіршілігін сақтау деген сөз.Мәтін мазмұнынан шығатын дұрыс қорытындыны анықтаңыз.
Біздің сыныбымызда «Жас тілші» үйірмесі жұмыс істейді. Үйірме жетекшісі Гүлнар апай: «Балалар, жазған сөзіңізге жауапкершілікпен қараңдар», – деп үнемі ескертеді. Расында, дұрыс қойылған бір үтір сөйлемнің мағынасын өзгертіп жібереді. Былтыр үйірме мүшелері қала, ауыл, аудан тарихы туралы мақалалар жазды. Олардың жазбаларында тыныс белгілері жиі қате қойылды: кейбірі қаратпадан кейін үтір қоймады, кейбірі тура сөзден кейін сызықша қоймады. Мұғалім қателерді жиі талдады, ал оқушылар оларды түзетіп отырды. Нәтижесінде жыл соңында балалардың жазу сауаты жақсарды.
Мәтіндегі Гүлнар апайдың сөзінде «Балалар» сөзінен кейін үтір қойылуының себебі қандай?
Мәтіндегі «Расында, дұрыс қойылған бір үтір сөйлемнің мағынасын өзгертіп жібереді» сөйлеміндегі «Расында» сөзі сияқты кіріспе сөз қатысқан қай сөйлемде тыныс белгісі дұрыс қойылған?
«Олардың жазбаларында тыныс белгілері жиі қате қойылды: кейбірі қаратпадан кейін үтір қоймады, кейбірі тура сөзден кейін сызықша қоймады» сөйлемінде қос нүкте мен үтірдің қызметі қандай?
Мәтіндегі «…қараңдар», – деп үнемі ескертеді» сөзіндегі сызықшаның қызметі қандай?
Мәтіндегі «қала, ауыл, аудан тарихы» тіркесінде үтір біртекті мүшелерді бөлу үшін қойылған. Дәл осындай ереже қай сөйлемде қолданылған?
Буын үндестігі заңы бұзылған, яғни бір сөздің құрамында жуан және жіңішке дауыстылар қатар келетін сөз(-дер)
Антоним сөздер қатысқан сөйлем(-дер)
Біріккен сөз(-дер)
Бастауыш пен баяндауыштың арасына сызықша дұрыс қойылған сөйлем(-дер)
Мәтінді оқып, оған сәйкес келетін дұрыс тұжырымдарды көрсетіңіз. Мәтін: «Жыл құстарының ұшуы – табиғаттың таңғажайып құбылысы. Қыс түсер алдында олар жылы жаққа қарай бағыт алады. Ғалымдардың зерттеуінше, құстар жолды күнмен қатар жұлдыздарға және жердің магнит өрісіне қарап анықтайды. Сондықтан түнде де адаспай ұшады. Алайда қала шамдарының жарығы олардың бағытын шатастырып, ғимараттарға соғылып қалуына себеп болады. Демек, құстарды сақтау үшін түнгі жарықты азайту қажет.» Мәтінге сәйкес тұжырым(дар)
Сөздер мен олардағы буын санын сәйкестендіріңіз
Әр жол үшін нұсқаны таңдаңыз
1. мектеп
2. кітапхана
Фразеологизмдер мен олардың мағыналарын сәйкестендіріңіз
1. Құлағын тікті
2. Ит өлген жер
Салалас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлері мен оларға тән қатарларды сәйкестендіріңіз
1. Мезгіл кешкіріп кетті, амалсыз қонуға тура келді.
2. Тұманның қалыңдығы сонша – түк те көрінбейді.
Сөйлемдердегі тыныс белгісінің қойылу себептерін сәйкестендіріңіз
1. Тау бөктерінде қызғалдақ, бәйшешек, ақбас – бәрі гүлдеп тұр.
2. Жолаушылар қоржынға мынаны салды: нан, ірімшік, құрт.
Мәтінді оқып, мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын сәйкестендіріңіз. Көкпар – қазақтың ұлттық ат ойыны. Ол жылқы малын ерекше қадірлеген халықтың өмірінен туған. Көкпарға қатысу үшін шабандоз епті әрі күшті болуы керек, ал аты жүйрік пен төзімді болуы шарт. Бұл ойын жастарды ержүректікке, ұйымшылдыққа тәрбиелейді.
1. Мәтіннің тақырыбы
2. Мәтіннің негізгі ойы