Қалды: 80:00
Барлығы 40 тапсырма, 80 минут. Баллдар ҰБТ ережесі бойынша есептеледі, қорытынды мен талдауды келесі бет көрсетеді.
Жауаптар өздігінен сақталады — нұсқаға қайта оралуға болады.
Құрамында үнді дыбыстар жоқ сөзді табыңыз.
Төрт буынды сөзді табыңыз.
Ұяң дауыссыз дыбыстан басталатын сөзді табыңыз.
Қатаң дауыссыз дыбыспен аяқталатын сөзді табыңыз.
Құрамында ерінді дауысты дыбыс бар сөзді табыңыз.
Мағынасы «қатты ашуланды» дегенді білдіретін фразеологизм қатысқан сөйлемді табыңыз.
Омонимдер қатар қолданылған сөйлемді табыңыз.
Антонимдер қатысқан мақалды табыңыз.
Дыбысталуы бірдей, бірақ мағыналары өзара байланыссыз сөздер (омонимдер) бір сөйлемде қатар қолданылған сөйлемді табыңыз.
«Қара» сөзі тура мағынада қолданылған сөйлемді көрсетіңіз.
Қос сөз болып келген сөзді табыңыз.
Қысқарған сөзді табыңыз.
Етістіктен жұрнақ арқылы жасалған зат есімді табыңыз.
Біріккен сөзді көрсетіңіз.
Барлық сөзі біріктіру тәсілі арқылы жасалған біріккен сөзден тұратын қатарды көрсетіңіз.
Айқындауыш мүше қатысқан сөйлемді анықтаңыз.
Жалпылауыш сөзі бар бірыңғай мүшелі жай сөйлемді табыңыз.
Баяндауышы зат есіммен берілген сөйлемді табыңыз.
Қыстырма сөз бен қарсы мәнді мүшелерге байланысты тыныс белгілері дұрыс қойылған сөйлемді табыңыз.
Қаратпа сөз ортада тұрған, тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді табыңыз.
Мәтінді оқып, мазмұнына сәйкес келмейтін тұжырымды анықтаңыз.Домбыра – қазақтың ұлттық музыкалық аспабы. Оның екі ғана ішегі бар, бірақ үні өте бай. Бұрын домбыраны ағаштың бір тұтас бөлігінен ойып жасаған. Күй тартқанда саусақтар перделерді басып, ішектерді қағады. Домбыра халықтың қуанышы мен мұңын жеткізетін серігіне айналған.
Мәтінді оқып, сұраққа жауап беріңіз.Қазақ халқы кітапты қадірлеген. Кітап – білім бұлағы. Оқыған адам көп біледі, көпті көреді. Сондықтан ата-бабаларымыз баланы кішкентайынан кітап оқуға үйреткен.Мәтіннің негізгі ойы қайсы?
Мәтінді оқып, оның мазмұнына сәйкес келетін тұжырымды табыңыз.«Қазақ халқының дәстүрлі киіз үйі көшпелі өмірге өте қолайлы болған. Оны бірнеше сағатта жинап, басқа жерге апаруға болады. Жазда киіз үйдің туырлығын көтеріп қойса, іші салқын болады, ал қыста киізбен тығыз жапқанда жылы болады. Сондықтан киіз үй табиғат жағдайына бейімделген тұрғын үй саналады.»
Мәтінді оқып, оның мазмұнына сәйкес келетін тұжырымды табыңыз.«Абай атындағы кітапханаға алғашқы жылы 400 адам жазылды, екінші жылы 520, үшінші жылы 650 адам жазылды. Кітапхана меңгерушісінің айтуынша, оқырмандар санының өсуіне электронды каталог пен кешкі оқу залының ашылуы әсер еткен.»
Мәтінді оқып, берілген ақпаратқа сүйеніп, дұрыс қорытындыны анықтаңыз.Арал теңізінің тартылуы – тек экологиялық емес, әлеуметтік апат та. Теңіз суы шегінген сайын тұзды шаң желмен таралып, егістік жерлер құнарсызданды. Балықшылар кәсібінен айырылып, жұмыс іздеп басқа өңірлерге көше бастады. Соңғы жылдары Көкарал бөгетінің салынуы Сырдария суының Кіші Аралға жиналуына мүмкіндік берді. Нәтижесінде су деңгейі көтеріліп, балық қайта өсірілді.
Қазақ тілі сабағында оқушылар сөздің жасалу жолдарын талдады. Мұғалім тақтаға бес сөз жазды: жазушы, теміржол, ата-ана, ҚазҰУ, оқулықтарда. Алдымен ол жұрнақ пен жалғаудың айырмасын еске салды: жұрнақ жаңа сөз тудырады, ал жалғау жаңа сөз жасамайды, сөздің форма түрін өзгертіп, оны сөйлемдегі басқа сөзбен байланыстырады.Айжан «жазушы» сөзі «жаз» етістігіне -ушы жұрнағы қосылып жасалғанын айтты. Дана «теміржол» сөзінде «темір» және «жол» негіздері бірігіп, бір ұғымды білдіретінін, сондықтан сөз тұтас жазылатынын атап өтті. Нұрсұлтан «ата-ана» сөзінде өзара байланысты екі сөз қосарланып, жалпылама ұғым беретінін, ол сызықшамен жазылатынын көрсетті. Бақыт «ҚазҰУ» сөзі бірнеше сөздің бастапқы дыбыстары мен буындарынан құралғанын түсіндірді. Ержан «оқулықтарда» сөзін оқу + лық + тар + да деп төрт бөлікке бөлді де, қайсысы жұрнақ, қайсысы жалғау екенін анықтауды сыныпқа ұсынды.
Мәтінге сәйкес, «жазушы» сөзі қай сөз табынан қай сөз табына ауысып жасалған?
Мәтінге сәйкес, екі өзара байланысты сөздің қосарлануынан жасалған және сызықшамен жазылатын сөз қайсы?
Мәтіндегі жұрнақ пен жалғаудың анықтамасына сүйеніп, «оқу + лық + тар + да» бөліктерінің қайсысы жұрнақ, қайсысы жалғау екенін анықтаңыз.
Мәтінде «теміржол» сөзі бірігу тәсілімен жасалған деп көрсетілген. Осы тәсілмен жасалған сөзді табыңыз.
Мәтінге сәйкес, «ҚазҰУ» сөзі қандай тәсілмен жасалған?
Тек езулік дауыстылардан тұратын сөз(-дер)
Синонимдік қатар құрайтын сөздер тобы (-тары)
Етістіктен зат есім тудыратын жұрнақ арқылы жасалған сөз(-дер)
Айқындауыш қатысқан сөйлем(-дер)
Мәтінді оқып, мазмұнына сәйкес келетін тұжырымдарды табыңыз. Домбыра – қазақ халқының ең көне аспаптарының бірі. Оның екі ішегі бар, мойны ұзын, шанағы сопақша келеді. Ертеде домбыраны үйдің төріне іліп қойып, қастерлеген. Күйші оны сайысқа да, той-жиынға да алып барған. Күй тартқанда саусақ қимылы мен ішек үні ұласып, тыңдаушыны өткен заманға жетелейді. Қазір домбыра музыка мектептерінде оқытылады, ал оның үні әлемнің түкпір-түкпірінде естіледі.
Сөздердегі дыбыс өзгерісінің түрлерін сәйкестендіріңіз
Әр жол үшін нұсқаны таңдаңыз
1. тарақ – тарағы
2. жазғы (айтылуы: жасқы)
Берілген мысалдар мен олардағы лексикалық құбылыстың түрін сәйкестендіріңіз
1. Ол жазда ауылға барды. Достарына хат жаз.
2. Адамның көзі, ине көзі, бұлақ көзі.
Сөйлемдердегі тырнақшаға алынған сөздердің сөйлем мүшелік қызметін сәйкестендіріңіз
1. Айгүл «кітапты» қызыға оқып отыр.
2. Ауылдың «жаңа» мектебі салынды.
Сөйлемдердің соңына қойылатын тыныс белгілерін сәйкестендіріңіз
1. Сен кітапты қашан оқыдың
2. Тәуелсіз Қазақстан жасасын
Мәтінді оқып, тапсырманы орындаңыз.Қазіргі кезде жасанды интеллект көптеген саланы өзгертіп жатыр. Дегенмен ол адамның орнын толық баса алмайды: машина деректі жылдам өңдейді, ал шешім қабылдау жауапкершілігі әлі де адамның мойнында. Сондықтан технологияны пайдалана білу – заман талабы, ал оған аңғалдықпен сену – қауіпті.Мәтіннің негізгі идеясын және мәтіннің құрылымдық-мағыналық түрін сәйкестендіріңіз.
1. Мәтіннің негізгі идеясы
2. Мәтіннің құрылымдық-мағыналық түрі