XIX ғасырдағы Ресейдегі қоғамдық-саяси ойдың дамуы. Әлеуметтік-экономикалық даму. Ресей самодержавиясының ерекшеліктері

Талдау

II Александр 1855–1881 жылдары билік жүргізіп, Ұлы реформаларды жүзеге асырды. 1861 жылы крепостнойлық құқық жойылды, 1864 жылы земство өзін-өзі басқаруы енгізілді, 1874 жылы рекрут жинау жалпыға бірдей әскери міндеткерлікпен ауыстырылды. «1906 жылы Мемлекеттік думаны құру» 1905 жылғы революциядан кейінгі II Николай тұсына жатады. «Аракчеев тұсында әскери қоныстарды құру» — I Александрдың саясаты. «1802 жылы алқалардың орнына министрліктер құру» да I Александрдың реформасы.

Талдау

Декабристердің екі қоғамының жобалары мемлекеттік басқару нысаны мен мемлекеттік құрылымы жағынан ерекшеленді. Пестельдің «Русская правда» жобасы республиканы, біртұтас әрі бөлінбейтін (унитарлы) мемлекетті, сословиелерді жоюды және жер қорын құруды ұсынды. Муравьёвтің Конституциясы монархияны сақтап, император билігін конституциямен шектеуді көздеді және Ресейді «державаларға» мен облыстарға бөліп, федерация енгізді. Сондықтан Муравьёв жобасының айырмашылығы – «конституциялық монархия және федеративтік құрылым». «Республика және унитарлы мемлекет» – Пестель бағдарламасы. «Самодержавиені сақтау» конституция идеясына қайшы келеді. «Помещиктердің бүкіл жерін шаруаларға беру» көзделмеді: Муравьёв помещиктердің жер иелігін сақтады, ал Пестель жерді қоғамдық және жеке қорларға бөлді.

Талдау

Алқабилер соты, жариялылық және жарыспалылық — 1864 жылғы Сот жарғылары бойынша жүргізілген сот реформасының белгілері. «Земство реформасы, 1864 жыл» сол жылға жатады, бірақ ол жергілікті өзін-өзі басқарудың сайланбалы органдарын (земстволарды) құрды, жаңа сотты емес. «Сот реформасы, 1874 жыл» оны жалпыға бірдей әскери міндеттілікті енгізген әскери реформаның жылымен шатастыру. «Қала реформасы, 1870 жыл» қалалық думалар мен басқармаларды енгізді, алқабилер сотын емес.