XIX ғасырдың басында Иран империялардың бәсекелестік аренасының біріне айналды. Ресей Оңтүстік Кавказда бекініп, оңтүстік шекарасын қорғауға және сауданы кеңейтуге ұмтылды. Үндістанды иеленген Ұлыбритания Ресейдің Иранда күшеюі оған британ иеліктеріне жол ашады деп қорқып, шахты қарызбен, әскери кеңесшілермен және шарттармен қолдады. 1813 жылғы Гүлістан бітімі бойынша Иран Қарабақтың, Дағыстанның және Оңтүстік Кавказдың бір бөлігінің Ресейге қосылуын мойындады. 1826–1828 жылдардағы жаңа соғыстан кейін Түркменшай шарты жасалды: Ресейге Ереван және Нахичевань хандықтары өтті, Иран 20 млн рубль күміспен контрибуция төледі, ал Иранда тұратын Ресей азаматтары консулдық сот құқығын алды. 1856–1857 жылдары Ұлыбритания Герат үшін Иранмен соғысты, ал Иран бұл қалаға деген талаптарынан бас тартты.
Еуропада Ресей Наполеонды жеңгеннен кейін Қасиетті одаққа кіріп, 1849 жылы Австрияға Венгрия революциясын басуға көмектесті, сондықтан оны «Еуропаның жандармы» деп атады. Қырым соғысының себебі Палестинадағы қасиетті орындар туралы дау болды, содан кейін І Николайдың Ресейдің сұлтанның православ бағыныштыларына қамқорлық жасау құқығын мойындау талабы туды. 1853 жылы Ресей Синоп түбінде түрік флотын жойды. 1854 жылы Осман империясының жағында Ұлыбритания мен Франция, кейін Сардиния шықты. Соғыстың басты оқиғасы Севастопольді қорғау (1854–1855) болды. 1856 жылғы Париж бейбітшілігі бойынша Қара теңіз бейтарап деп жарияланды: Ресей мен Осман империясына онда әскери флот пен арсенал ұстауға тыйым салынды; Ресей Дунай сағасын — Оңтүстік Бессарабияның бір бөлігін — берді және сұлтанның православ бағыныштыларына қамқорлық жасаудан бас тартты. Жеңіліс крепостнойлық құқықтағы Ресейдің артта қалғанын көрсетіп, реформаларға түрткі болды.
Мәтін бойынша Ұлыбританияның Иранның жағдайына қызығушылығы немен түсіндіріледі?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- DРесей Иран арқылы Үндістанға шығады деп қорқуымен
Талдау
Мәтінде Үндістанды иеленген Ұлыбритания Ресейдің Иранда күшеюі оған британ иеліктеріне жол ашады деп қорықты делінген. Сондықтан ол шахты қарызбен, кеңесшілермен және шарттармен қолдады. «Қарабақ пен Дағыстанды қайтарғысы келуі» дұрыс емес: бұл жерлерді Ресей қосып алды. Контрибуцияны Ұлыбритания емес, Ресей алды. Сұлтанның православ бағыныштыларына қамқорлық — Ресейдің Осман империясымен дауындағы талабы.