Тыныс алу

7 тапсырма талдаумен · «Тірі ағзалардың көптүрлілігі, құрылымы мен қызметтері. Ағза мен қоршаған орта» бөлімі

Бір жауап · жеңіл
Респирометрияда бұршақ тұқымының оттегіні сіңіру жылдамдығы 15 °C-та 6,0 мл/сағ, 25 °C-та 12,0 мл/сағ болды. $Q_{10}$ мәнін есептеп, қорытынды жасаңыз.
1. AQ10 = 4; ферменттер толық денатурацияланған
2. BQ10 = 0,5; суықтан инактивация байқалады
3. CQ10 = 2; бұл тыныс алудың ферменттік реакцияларына тән
4. DQ10 = 1; тыныс алу температураға тәуелсіз
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- CQ10 = 2; бұл тыныс алудың ферменттік реакцияларына тән
Талдау
Температуралық коэффициент формуласы: $Q_{10} = \left(\dfrac{V_2}{V_1}\right)^{\tfrac{10}{T_2 - T_1}}$ . Берілгендерін қоямыз: $V_1 = 6{,}0$ мл/сағ (15 °C), $V_2 = 12{,}0$ мл/сағ (25 °C). Сонда $Q_{10} = (12{,}0/6{,}0)^{10/(25-15)} = 2^{1} = 2$ . Мұндай шама ферменттік (биохимиялық) тыныс алу процестеріне тән.
31-тапсырманы ашу
Сәйкестендіру · жеңіл
Организмдер мен олардың тыныс алу мүшелерінің сәйкестігін анықтаңыз
1. 1. ішекқуыстылар
  1. Aдене бетімен тыныс алады
  2. Bтыныс алу мүшесі – өкпе
  3. Cтыныс алу мүшесі – желбезек
  4. Dтыныс алу мүшесі – кеңірдек (трахея)
2. 2. сүтқоректілер
  1. Aдене бетімен тыныс алады
  2. Bтыныс алу мүшесі – өкпе
  3. Cтыныс алу мүшесі – желбезек
  4. Dтыныс алу мүшесі – кеңірдек (трахея)
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- 1Aдене бетімен тыныс алады
- 2Bтыныс алу мүшесі – өкпе
Талдау
Ішекқуыстылардың (медузалар, полиптер) арнайы тыныс алу мүшелері жоқ: газ алмасу диффузия жолымен дененің бүкіл беті арқылы жүреді.
Сүтқоректілердің тыныс алу мүшесі – өкпе.
Желбезекпен балықтар және көптеген су омыртқасыздары, кеңірдекпен (трахеямен) жәндіктер тыныс алады.
180-тапсырманы ашу
Бірнеше жауап · жеңіл
Әйелдерде қабырғааралық бұлшықеттер неғұрлым белсенді болатын тыныс алу түрі.
1. AЫрғақты
2. BКеуделік
3. CҚұрсақтық
4. DГуморальдік
5. EДиафрагмалық
6. FНейрогуморальдік
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- BКеуделік
Талдау
Кеуделік тыныс алу түрі (B) әйелдерге тән: дем алуды негізінен кеуде клеткасын кеңейтетін қабырғааралық бұлшықеттер қамтамасыз етеді. Құрсақтық, яғни диафрагмалық түрі (C, E) ерлерге тән: негізгі жұмысты диафрагма атқарады. Ырғақты, гуморальдік және нейрогуморальдік (A, D, F) — тыныс бұлшықеттерінің қатысуы бойынша тыныс алу түрлері емес.
183-тапсырманы ашу
Бір жауап · жеңіл
Аэробты тыныс алудың химиялық реакциясының теңдеуін аяқтаңыз
$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + .... + ....$
1. A $O_2 + 2АТФ$
2. B $6H_2O + 36АТФ$
3. C $2C_3H_6O_3 + 36АДФ$
4. D $2C_3H_6O_3 + 2АТФ$
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- B $6H_2O + 36АТФ$
Талдау
Аэробты тыныс алу процесінде глюкозаның толық тотығу теңдеуі:
$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + 36АТФ$
Сонымен, теңдеуде жетіспейтін компоненттер — су және АТФ.
151-тапсырманы ашу
Бір жауап · жеңіл
Глюкозаның 1 молекуласы анаэробты ыдырағанда 2 молекула АТФ бөлінеді (1 молекула АТФ гидролизденгенде 30,6 кДж/моль энергия бөлінеді).
Глюкозаның 3 молекуласы ыдырағандағы энергия мөлшері мынаған тең болады
1. A30,6 кДж/моль
2. B122,4 кДж/моль
3. C183,6 кДж/моль
4. D61,2 кДж/моль
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- C183,6 кДж/моль
Талдау
Глюкозаның 1 молекуласы анаэробты ыдырағанда 2 молекула АТФ бөлінеді. Әрбір АТФ молекуласы гидролизденгенде 30,6 кДж/моль энергия бөледі.
Глюкозаның 1 молекуласы ыдырағанда бөлінетін энергия:
$2 \times 30.6 = 61.2 \text{ кДж/моль}$
Глюкозаның 3 молекуласы ыдырағандағы энергия:
$3 \times 61.2 = 183.6 \text{ кДж/моль}$
150-тапсырманы ашу
Бір жауап · орташа
CO2 сіңіргіші жоқ респирометрде (температура мен қысым тұрақты) 10 минутта газ көлемі 0,15 мл-ге азайды. Жеке датчик бойынша дәл осы уақытта O2 тұтынуы 0,50 мл болды. Тыныс алу коэффициентін есептеп, қай субстрат басым тотығатынын анықтаңыз.
1. A1,0; көмірсулар
2. B0,5; ақуыздар
3. C0,7; көмірсулар
4. D0,7; липидтер
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- D0,7; липидтер
Талдау
CO2 сіңіргішсіз жағдайда газ көлемінің азаюы O2 тұтынуы мен CO2 бөлінуінің айырмасына тең: $\Delta V=V_{O2}-V_{CO2}$ . Сондықтан $V_{CO2}=V_{O2}-\Delta V=0{,}50-0{,}15=0{,}35$ мл. Тыныс алу коэффициенті: $RQ=\dfrac{V_{CO2}}{V_{O2}}=\dfrac{0{,}35}{0{,}50}=0{,}70\approx0{,}7$ . $RQ\approx0{,}7$ — липидтердің тотығуына тән.
33-тапсырманы ашу
Бір жауап · орташа
CO2 сіңіргіші (NaOH) бар респирометрде жұмыс ыдысындағы газ көлемі 10 минутта 0,60 мл-ге азайды. Тірі тін массасы — 2 г. Оттегіні тұтыну жылдамдығын 1 г тінге шаққанда, мл/(г·сағ) бірлігінде анықтаңыз.
1. A0,9 мл/(г·сағ)
2. B3,6 мл/(г·сағ)
3. C1,2 мл/(г·сағ)
4. D1,8 мл/(г·сағ)
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- D1,8 мл/(г·сағ)
Талдау
CO2 сіңіргіш көмірқышқыл газын байланыстырады, сондықтан көлемнің кемуі тек O2 сіңірілуін көрсетеді. 10 минутта 0,60 мл, яғни 0,060 мл/мин. Сағатқа ауыстырсақ: 0,060·60 = 3,6 мл/сағ бүкіл үлгіге. 1 г тінге шаққанда: 3,6 мл/сағ ÷ 2 г = 1,8 мл/(г·сағ).
32-тапсырманы ашу