ГЕННЕН АҚУЫЗҒА
Зерттеушілер ферменттің бастапқы бөлігін кодтайтын ген телімін зерттеді. ДНҚ-ның матрицалық тізбегі бес триплеттен тұрады: ТАЦ ЦЦА ГТТ ААЦ АТТ. Ақпараттық РНҚ (иРНҚ) комплементарлық принципі бойынша синтезделеді (А–У, Т–А, Г–Ц, Ц–Г), содан кейін рибосома оны кодон-триплеттермен оқиды. Генетикалық код кестесінің үзіндісі: АУГ — Мет (старт); ГГУ, ГГЦ — Гли; ЦАА, ЦАГ — Глн; ЦАУ — Гис; УУГ, УУА — Лей; УАА — стоп-кодон (аминқышқылына сәйкес келмейді).
Ғалымдар геннің үш мутантты нұсқасын алды. 1-мутантта матрицалық тізбектің үшінші триплеті ГТТ орнына ГТЦ тұр. 2-мутантта дәл сол триплет ГТА-ға ауысқан. 3-мутантта төртінші триплет ААЦ орнына ААТ тұр.
Дайын ферментті әртүрлі жағдайда зерттеді. Салыстырмалы белсенділік (100% — ең жоғарғы мәні): 20 °C-та — 40%, 37 °C-та — 100%, 60 °C-та — 0%. 37 °C және рН 3 кезінде белсенділік 10%, рН 6 кезінде — 70%, рН 7 кезінде — 100%, рН 9 кезінде — 30%. Оңтайлы жағдайда (37 °C, рН 7) фермент 1 минутта 50 мкмоль өнім түзеді.
Мәтіндегі қай мутанттарда ақуыздың бастапқы бөлігінің алғашқы құрылымы бастапқы геннің құрылымымен салыстырғанда өзгермейді?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- D1- және 3-мутанттарда
Талдау
1-мутант: матрицадағы ГТЦ ЦАГ кодонын береді, ол да ЦАА сияқты Глн-ді кодтайды, сондықтан ақуыз өзгермейді. 2-мутант: ГТА ЦАУ кодонын береді, ол Глн орнына Гис-ті кодтайды, сондықтан алғашқы құрылым өзгереді. 3-мутант: ААТ УУА кодонын береді, ол да УУГ сияқты Лей-ді кодтайды, ақуыз өзгермейді. Демек, 1- және 3-мутанттарда ауысулар ақуызға әсер етпейді, өйткені бір аминқышқылын әртүрлі кодондар кодтай алады.