ГЕННЕН АҚУЫЗҒА
Зерттеушілер ферменттің бастапқы бөлігін кодтайтын ген телімін зерттеді. ДНҚ-ның матрицалық тізбегі бес триплеттен тұрады: ТАЦ ЦЦА ГТТ ААЦ АТТ. Ақпараттық РНҚ (иРНҚ) комплементарлық принципі бойынша синтезделеді (А–У, Т–А, Г–Ц, Ц–Г), содан кейін рибосома оны кодон-триплеттермен оқиды. Генетикалық код кестесінің үзіндісі: АУГ — Мет (старт); ГГУ, ГГЦ — Гли; ЦАА, ЦАГ — Глн; ЦАУ — Гис; УУГ, УУА — Лей; УАА — стоп-кодон (аминқышқылына сәйкес келмейді).
Ғалымдар геннің үш мутантты нұсқасын алды. 1-мутантта матрицалық тізбектің үшінші триплеті ГТТ орнына ГТЦ тұр. 2-мутантта дәл сол триплет ГТА-ға ауысқан. 3-мутантта төртінші триплет ААЦ орнына ААТ тұр.
Дайын ферментті әртүрлі жағдайда зерттеді. Салыстырмалы белсенділік (100% — ең жоғарғы мәні): 20 °C-та — 40%, 37 °C-та — 100%, 60 °C-та — 0%. 37 °C және рН 3 кезінде белсенділік 10%, рН 6 кезінде — 70%, рН 7 кезінде — 100%, рН 9 кезінде — 30%. Оңтайлы жағдайда (37 °C, рН 7) фермент 1 минутта 50 мкмоль өнім түзеді.
Неліктен 20 °C-та ферменттің белсенділігі 40%, ал 60 °C-та 0% болады?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- C20 °C-та реакция баяу жүреді, 60 °C-та ақуыз денатурацияланады
Талдау
37 °C-та белсенділік ең жоғары. 20 °C-та молекулалар баяу қозғалады, фермент пен субстрат сирек кездеседі, сондықтан реакция жылдамдығы төмен (40%), бірақ ақуыз құрылымы сақталады. 60 °C-та ақуыздың кеңістіктік құрылымы бұзылады (денатурация), активті орталық пішінін жоғалтады, белсенділік 0%-ға түседі. 20 °C-та ішінара денатурация болады деген жауап қате: салқындату ақуызды денатурацияламайды. Пептидтік байланыстардың үзілуі туралы жауап та қате: 60 °C-қа дейін қыздырғанда денатурация бұл байланыстарды үзбейді. Фермент реакцияда жұмсалмайды.