Бір аймақта мынадай белгілер байқалады: мұхит жиегі бойымен терең теңіз науасы созылып жатыр; одан материк ішіне қарай 150–300 км жерде андезитті лава атқылайтын жанартаулар тізбегі орналасқан; жер сілкінісі ошақтары науа маңында шамамен 10 км тереңдікте, ал материк астында 600 км-ге дейінгі тереңдікте жатыр. Литосфералық плиталар шекарасы туралы қандай қорытынды дұрыс?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Aконвергенттік шекара: мұхиттық плита материктік плитаның астына сүңгиді
Талдау
1) Терең теңіз науасы бір плита екінші плитаның астына сүңгитін жерде, яғни конвергенттік шекарада пайда болады. Сондықтан «дивергенттік шекара: плиталар алшақтайды, науа бойында спрединг жүреді» және «трансформалық шекара: плиталар сүңгімей, көлденең жылжиды» жауаптары жарамайды: спрединг кезінде рифттер мен орта мұхит жотасы түзіледі, ал трансформалық жылжуда плита сүңгімейді және жанартау тізбегі болмайды. 2) Жер сілкінісі ошақтарының тереңдігі науадан материкке қарай артады, демек сүңгіп бара жатқан плита материк астына еңіс сейсмофокальды аймақ бойымен кіреді. 3) Ауыр мұхиттық плита жеңіл материктік плитаның астына сүңгиді, керісінше емес, сондықтан «конвергенттік шекара: материктік плита мұхиттық плитаның астына сүңгиді» жауабы қате. 4) Плита мен мантия сыналары балқып, андезитті магма түзіледі де, субдукция аймағының үстінде материкте Анд тауларындағыдай жанартау доғасы пайда болады. Дұрыс жауап: «конвергенттік шекара: мұхиттық плита материктік плитаның астына сүңгиді».