Құрғақ аймақтағы суармалы алқапқа су қапталмаған топырақ арналар арқылы беріледі, жырашықпен суарылады, дренаж жоқ. 15 жыл ішінде грунт суларының деңгейі жер бетінен 8 м-ден 1,5 м-ге көтерілді, олардың минералдануы 5 г/л, егістікте ақ тұзды қыртыстар пайда болды. Себеп-салдар тізбегі мен оны жою шарасы қайсысында дұрыс көрсетілген?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- DГрунт суларының көтерілуі → топырақтың қайталама тұздануы; шара: арналарды қаптау, дренаж, тамшылатып суару
Талдау
1) Қапталмаған топырақ арналар суды сүзілуге көп жоғалтады, ал жырашықпен суару топыраққа көп су береді. Бұл су грунт суларын толықтырады, олардың деңгейі 8 м-ден 1,5 м-ге көтеріледі. Сондықтан «грунт суларының төмендеуі» нұсқасы қате. 2) 1,5 м тереңдікте су капиллярлар арқылы бетке көтеріліп, құрғақ климатта буланады, ал ерітілген тұздар (5 г/л) топырақтың жоғарғы қабатында қалады. Бұл қайталама тұздану, оны ақ тұзды қыртыстар дәлелдейді. Күлгіндену ылғалды климаттағы жуылу режимімен байланысты, мұнда болмайды. 3) Себепті жою керек: арналарды қаптау сүзілуді азайтады, дренаж артық грунт суы мен тұзды әкетеді, тамшылатып суару берілетін су көлемін азайтады. Әк қышқылдықпен күреседі, тұздануды емдемейді. 4) Күріш егісін кеңейту және дренажсыз шаю суаруы грунт суларын одан сайын көтеріп, тұзданудың күшеюіне әкеледі, сондықтан бұл шара қате. Дұрысы: «грунт суларының көтерілуі → топырақтың қайталама тұздануы; шара: арналарды қаптау, дренаж, тамшылатып суару».