Қазақ әдебиеті пәнінен № 1547 тапсырма: Майқы би мен Мөңке бидің шешендік сөздері, Әнет баба «Не арсыз. Не ғайып. Не даусыз» т.б.

Майқы би мен Мөңке бидің шешендік сөздері, Әнет баба «Не арсыз. Не ғайып. Не даусыз» т.б.Мәтін бойынша · жеңіл

Шешендік сөз – халық ауыз әдебиетінің өзіндік бір саласы. Қазақ билері дау-дамайды шешкенде ұзақ әңгімелемей, іс түйінін тауып, мақал-мәтелге, теңеуге құрылған қысқа әрі нақты сөз айтқан. Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би сияқты даңқты билер үш жүздің басын қосуға да ықпал еткен. Би сөзінің үш талабы болған: орынды айтылу, дәлелді болу және әділдікке сүйену. Шешендер тек жеңіп шығуды емес, екі жақты да ренжітпей татуластыруды мақсат тұтқан. Мысалы, бір жайылым үшін екі ауыл таласып, билердің алдына келіпті. Бірінші ауыл: «Бұл жер – біздің аталарымыздан қалған мұра» десе, екінші ауыл: «Біздің мал көп, жер тарылып тұр» депті. Би екеуін де түгел тыңдап болып: «Жер – ешкімнің қалтасындағы дүние емес, елдің ортақ несібесі. Аталардан қалған жер малсыз бос қалады, малы көп жер таппаса, ол арып-ашады. Жайылымды екіге бөліңдер, су басын бірге пайдаланыңдар», – деген екен. Екі ауыл риза болып, қол алысып тарасты.

Мәтін бойынша, би сөзіне қойылатын талаптарға жатпайтыны қайсы?

1. AДәлелді болу
2. BҰзақ, өрнекті болу
3. CӘділдікке сүйену
4. DОрынды айтылу