Қазақ әдебиетінде ғылым мен білімді құрметтеу ойы әр кезеңде әртүрлі түрде көрінеді. Шоқан Уәлиханов 1856 жылы Ыстықкөлге сапар шегіп, күнделік жүргізді. Күнделікте ол көлдің табиғатын, жағалаудағы қырғыз ауылдарының тұрмысын, әдет-ғұрпын, халық аузындағы әңгімелер мен жырларды жазып отырды. Шоқан көргенін қызықты баяндау үшін емес, ғалымға тән дәлдікпен, бақылап-салыстырып жазды. Көлдің суы тұщы емес, сәл тұздылау екенін, қатты суықта да беті қатпайтынын атап өтіп, көлдің «ыстық» аталуы да сондықтан екенін түсіндіреді. Мұндай жазбалар оның зерттеушілік қабілетін көрсетеді.
Сұлтанмахмұт Торайғыров өз өлеңдерінде білімге ұмтылған жас адамның арманын жырлады. «Шығамын тірі болсам адам болып» өлеңінде лирикалық кейіпкер оқып, білім алып, халқына пайдасын тигізуді мақсат етеді. «Шәкірт ойы» шығармасында шәкірттің ой-сезімі суреттеледі: ол надандықтың қараңғылығын көріп, ғылымға ұмтылады, бірақ қоғамдағы теңсіздік пен кедейлік оның жолына тосқауыл болады. Екі автордың шығармасын салыстырсақ, Шоқан білімді дәл бақылау мен зерттеу арқылы көрсетсе, Торайғыров оны өмірлік арман әрі азаматтық борыш ретінде жырлайды.
Мәтін бойынша, Шоқан Уәлиханов Ыстықкөлге қашан сапар шегіп, күнделігіне нені жазды?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- A1856 жылы; табиғатты, тұрмысты, халық жырларын
Талдау
Мәтінде Шоқан 1856 жылы Ыстықкөлге сапар шеккені айтылған. Күнделікте ол көлдің табиғатын, қырғыз ауылдарының тұрмысын, әдет-ғұрпын, халық әңгімелері мен жырларын жазған. Сондықтан жыл да, мазмұн да дұрыс көрсетілген нұсқа – «1856 жылы; табиғатты, тұрмысты, халық жырларын». Қалған нұсқаларда не жыл қате, не жазбалардың аясы тарылтылған.