Tutors.kz
Кіру

Фонетика

8 тапсырма, оның 6-і талдаумен · «Орфографиялық, орфоэпиялық норма» бөлімі

  • Бірнеше жауап · орташа

    Бір сөздің ішінде жуан және жіңішке дауыстылар қатар келіп, үндестік заңынан (сингармонизм заңынан) ауытқитын сөз(-дер)

    1. Aқарындаш
    2. Bтелефон
    3. Cкітап
    4. Dсүйеніш
    5. Eмұғалім
    6. Fдәптер
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Bтелефон
    • Cкітап
    • Eмұғалім

    Талдау

    Қазақ тілінің төл сөздерінде сөз ішіндегі дауыстылар не түгел жуан, не түгел жіңішке болады. «Кітап» сөзінде жіңішке «і» мен жуан «а» бар, сондықтан заң бұзылған. «Мұғалім» сөзінде жуан «ұ», «а» мен жіңішке «і» араласқан. «Телефон» сөзінде жіңішке «е» мен жуан «о» бар. «Дәптер» сөзінде «ә», «е» жіңішке, «қарындаш» сөзінде «а», «ы», «а» жуан, «сүйеніш» сөзінде «ү», «е», «і» жіңішке, сондықтан бұл үш сөз заңға бағынады.

    835-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

    Мәтіндегі ереже бойынша «оқушы» сөзінде екпін қай буынға түседі?

    1. Aекпін түспейді
    2. Bшы
    3. Cо
    4. Dқу
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Bшы

    Талдау

    Мәтінде қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түсетіні айтылған. «Оқушы» сөзі о-қу-шы деп үш буынға бөлінеді, соңғы буыны – «шы». Сондықтан екпін «шы» буынына түседі.

    848-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

    Буын үндестігі заңына сәйкес қай сөз дұрыс жазылған?

    1. Aоқушылер
    2. Bоқушілар
    3. Cоқушілер
    4. Dоқушылар
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Dоқушылар

    Талдау

    Мәтін бойынша бір сөздің буындары не жуан, не жіңішке болады. «Оқушы» сөзінде о, у, ы жуан дыбыстар, сондықтан жалғау да жуан болады: «оқушылар». Басқа нұсқаларда жуан және жіңішке дыбыстар араласқан.

    847-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

    Мәтіндегі ереже бойынша «қарындас» сөзі неше буыннан тұрады?

    1. Aтөрт
    2. Bүш
    3. Cбес
    4. Dекі
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Bүш

    Талдау

    Мәтінде сөздегі буын саны дауысты дыбыс санына тең екені айтылған. «Қарындас» сөзінде үш дауысты бар: а, ы, а. Демек, ол үш буыннан тұрады: қа-рын-дас.

    846-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

    Мәтін бойынша жіңішке дауыстылар қатары қайсы?

    1. Aа, о, ұ, ы
    2. Bө, ұ, і, а, е
    3. Cә, о, ү, ы, е
    4. Dә, ө, ү, і, е
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Dә, ө, ү, і, е

    Талдау

    Мәтінде жіңішке дауыстылар ретінде ә, ө, ү, і, е аталған. «а, о, ұ, ы» – жуан дауыстылар қатары, ал басқа қатарларда жуан және жіңішке дыбыстар араласып кеткен.

    845-тапсырманы ашу

  • Мәтін бойынша · жеңіл

    Қазақ тілінің дыбыстық жүйесі – оның байлығы. Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар. Олар жуан және жіңішке болып бөлінеді: а, о, ұ, ы – жуан, ә, ө, ү, і, е – жіңішке дауыстылар. Қазақ сөздерінде жуан және жіңішке дауыстылар әдетте араласпайды, сондықтан бір сөздің барлық буыны не жуан, не жіңішке айтылады. Мұны буын үндестігі (сингармонизм) дейді. Мысалы, «қалам» сөзінде дауыстылардың бәрі жуан, ал «көршілер» сөзінде жіңішке. Сөздегі буын саны дауысты дыбыстар санына тең болады: «мектеп» сөзінде екі дауысты бар, сондықтан ол екі буыннан тұрады. Қазақ сөздерінде екпін көбіне соңғы буынға түседі: қалам, мектеп. Мектепте оқушылар осы ережелерді жаттығулар арқылы меңгереді.

    Мәтінге сәйкес, қазақ тіліндегі төл дауысты дыбыстардың саны қанша?

    1. Aжеті
    2. Bон
    3. Cтоғыз
    4. Dсегіз
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Cтоғыз

    Талдау

    Мәтінде «Қазақ тілінде тоғыз төл дауысты дыбыс бар» делінген. Сондықтан дұрыс жауап – «тоғыз». Қалған сандар мәтінде айтылмаған.

    844-тапсырманы ашу

  • Бір жауап · жеңіл

    Сөз ішіндегі кейінді ықпал

    1. Aәшекей
    2. Bсөзсіз
    3. Cкөзілдірік
    4. Dмектеп
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • Bсөзсіз

    Бұл тапсырманың талдауы әзірге жоқ.

    657-тапсырманы ашу

  • Бір жауап · жеңіл

    Үндестік заңына сәйкес орфографиялық нормаға сай жазылған сөз тіркесі

    1. AЖаттағанын қайтара айту.
    2. BСарауыз балапан.
    3. CКөп пала орналасты.
    4. DКөрікпайдың әңгімесі.
    Жауап пен талдауды көрсету

    Дұрыс жауап

    • AЖаттағанын қайтара айту.

    Бұл тапсырманың талдауы әзірге жоқ.

    656-тапсырманы ашу