Біздің сыныбымызда «Жас тілші» үйірмесі жұмыс істейді. Үйірме жетекшісі Гүлнар апай: «Балалар, жазған сөзіңізге жауапкершілікпен қараңдар», – деп үнемі ескертеді. Расында, дұрыс қойылған бір үтір сөйлемнің мағынасын өзгертіп жібереді. Былтыр үйірме мүшелері қала, ауыл, аудан тарихы туралы мақалалар жазды. Олардың жазбаларында тыныс белгілері жиі қате қойылды: кейбірі қаратпадан кейін үтір қоймады, кейбірі тура сөзден кейін сызықша қоймады. Мұғалім қателерді жиі талдады, ал оқушылар оларды түзетіп отырды. Нәтижесінде жыл соңында балалардың жазу сауаты жақсарды.
«Олардың жазбаларында тыныс белгілері жиі қате қойылды: кейбірі қаратпадан кейін үтір қоймады, кейбірі тура сөзден кейін сызықша қоймады» сөйлемінде қос нүкте мен үтірдің қызметі қандай?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Dқос нүкте – алдыңғы ойды түсіндіреді, үтір – сыңарларды бөледі
Талдау
Қос нүктеден кейінгі бөлік алдыңғы ойды нақтылап, қателердің қандай екенін түсіндіріп тұр. Үтір «кейбірі қаратпадан кейін үтір қоймады» және «кейбірі тура сөзден кейін сызықша қоймады» деген жай сөйлем сыңарларын бір-бірінен бөледі. Сөйлемде жалпылауыш сөз, тура сөз немесе кіріспе сөз жоқ.