Мектептегі «Тіл – қазына» үйірмесінің отырысында мұғалім Гүлнар Бектемірқызы сөздің жасалу жолдарын түсіндірді. Ол тақтаға бес сөз жазды: теміржол, ата-ана, балықшы, ҰБТ, мектептерде.
– Теміржол сөзі темір және жол деген екі сөздің бірігуінен жасалған. Ол бір ұғымды білдіреді және бірге жазылады, – деді мұғалім. – Ата-ана сөзі де екі сөзден тұрады, бірақ олар тең дәрежеде байланысып, жалпылама ұғым береді және дефис арқылы жазылады. Балықшы сөзі балық сөзіне -шы жұрнағы жалғанып жасалған. Бұл жұрнақ жаңа мағыналы сөз тудырды. ҰБТ – бірнеше сөздің бас әріптерінің қосылуынан құралған сөз. Ал мектептерде сөзінде жаңа сөз жасалған жоқ. Мұнда көптік жалғауы мен жатыс септік жалғауы тұр, олар тек сөздің түрін өзгертеді.
Оқушы Данияр былай деп қосты:
– Сонда білімді сөзі де жұрнақ арқылы жасалған екен ғой. Білім сөзіне -ді жұрнағы жалғанып, зат есімнен сын есім шықты.
Данияр айтқан «білімді» сөзінде қай сөз табынан қай сөз табы жасалған?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- AЗат есімнен сын есім
Талдау
Данияр «білім сөзіне -ді жұрнағы жалғанып, зат есімнен сын есім шықты» деген. Білім – зат есім, білімді – сын есім. Басқа нұсқаларда сөз таптарының бағыты қате берілген.