«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңда сыбайлас жемқорлық мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың өз қызметтік өкілеттіктерін және соларға байланысты мүмкіндіктерді өзі немесе делдалдар арқылы өзіне не үшінші тұлғаларға мүліктік (мүліктік емес) игіліктер мен артықшылықтар алу үшін заңсыз пайдалануы деп айқындалады. Іс-қимыл жүйесін мемлекеттік органдар мен қоғам құрайды. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарды әшкерелеуді, жолын кесуді және тергеуді арнайы мемлекеттік орган – Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) жүзеге асырады. Прокуратура заңдардың дәл және біркелкі орындалуына қадағалау жасайды, ал адамның қылмыста кінәлі екенін тек сот анықтайды. Алдын алу нормативтік актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдауды, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторингті, мемлекеттік қызметшілерге қойылатын шектеулерді (мысалы, кәсіпкерлік қызметпен айналысуға және лауазымына байланысты сыйлық қабылдауға тыйым салу), сондай-ақ қоғамдық бақылауды қамтиды. Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін жауапкершіліктің бірнеше түрі белгіленген. Қылмыстық жауапкершілік сыбайлас жемқорлық қылмыстар үшін, мысалы, пара алу немесе пара беру үшін туындайды. Әкімшілік жауапкершілік қылмыс болып табылмайтын сыбайлас жемқорлық әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін қолданылады. Тәртіптік жауапкершілік сыбайлас жемқорлық сипатындағы тәртіптік теріс қылықтар үшін (ескерту, сөгіс, жұмыстан шығару) қолданылады. Азаматтық-құқықтық жауапкершілік келтірілген зиянды өтеуден тұрады. Сыбайлас жемқорлық қылмысы үшін сотталған адам мемлекеттік лауазымдарды атқару құқығынан өмір бойы айырылады.
А қызметшісі өз кафесін ашып, оны басқарады. Б қызметшісі құжаттарды рәсімдегені үшін алғыс ретінде келушіден қымбат сыйлық қабылдады. А және Б қызметшілері мәтіндегі қандай шектеулерді сәйкесінше бұзды?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Cкәсіпкерлік қызметке тыйым салуды және сыйлық қабылдауға тыйым салуды
Талдау
А қызметшісі кәсіпкерлік қызметпен айналысты, ал мәтінде бұл мемлекеттік қызметшілерге тыйым салынған. Б қызметшісі лауазымына байланысты сыйлық қабылдады, бұл да тыйым салынған. «А және Б сәйкесінше» реті тек «кәсіпкерлік қызметке тыйым салуды және сыйлық қабылдауға тыйым салуды» нұсқасында сақталған. Мониторинг пен тәуекелдерді талдау – алдын алу шаралары, қызметшілерге қойылатын шектеу емес.