Қылмыстық процесс – қылмыстық қудалау органдары мен соттың қылмыстық істерді тергеу және шешу жөніндегі заңмен реттелген қызметі. Ол кезеңдерге бөлінеді. Сотқа дейінгі тергеп-тексеру қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыз немесе хабарлама Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімінде тіркелген сәттен басталады. Тергеп-тексеру барысында қылмыстық қудалау органы дәлелдемелер жинайды. Іс сотқа жолданса, сот талқылауы басталады, оның қорытындысы бойынша сот үкім шығарады. Үкім шағымдану мерзімі өткен соң заңды күшіне енеді, ал шағым берілсе – оны апелляциялық тәртіппен қарағаннан кейін енеді. Процеске қатысушылардың мәртебесі әртүрлі. Жәбірленуші – қылмыстан зиян келген адам. Күдікті – сотқа дейінгі тергеп-тексеру сатысында құқық бұзушылық жасады деп күдік келтірілген адам. Сотталушы – оған қатысты іс сотқа жіберілген адам. Қорғаушы – күдікті мен сотталушыға заң көмегін көрсететін адвокат. Кінәсіздік презумпциясы қағидаты бойынша адамның кінәсі дәлелденіп, соттың заңды күшіне енген үкімімен анықталмайынша, ол кінәсіз деп саналады. Айыпталушы өзінің кінәсіз екенін дәлелдеуге міндетті емес. Күдіктіні ұстауға нақты ұсталған сәттен бастап 72 сағаттан аспайтын мерзімге рұқсат етіледі. Бұл мерзім өткен соң, егер күдіктіге бұлтартпау шарасы қолданылмаса, оны босатады. Бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу тек тергеу судьясының санкциясымен қолданылады.
Әлияның телефонын ұрлап кеткен, ал осы оқиғаға қатысты Ерланға қатысты іс сотқа жіберілген. Мәтінге сәйкес, Әлия мен Ерланның процестік мәртебесі сәйкесінше қандай?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Dжәбірленуші және сотталушы
Талдау
Әлияға қылмыстан зиян келген, сондықтан ол жәбірленуші. Ерланға қатысты іс сотқа жіберілген, демек ол сотталушы. Кері реттегі нұсқа мәртебелерді шатастырады, ал күдікті деп сотқа дейінгі сатыдағы адамды атайды.