Задание № 1543 по казахской литературе: Майқы би мен Мөңке бидің шешендік сөздері, Әнет баба «Не арсыз. Не ғайып. Не даусыз» т.б.

Майқы би мен Мөңке бидің шешендік сөздері, Әнет баба «Не арсыз. Не ғайып. Не даусыз» т.б.По тексту · лёгкое

Шешендік сөз – халық ауыз әдебиетінің өзіндік бір саласы. Қазақ билері дау-дамайды шешкенде ұзақ әңгімелемей, іс түйінін тауып, мақал-мәтелге, теңеуге құрылған қысқа әрі нақты сөз айтқан. Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би сияқты даңқты билер үш жүздің басын қосуға да ықпал еткен. Би сөзінің үш талабы болған: орынды айтылу, дәлелді болу және әділдікке сүйену. Шешендер тек жеңіп шығуды емес, екі жақты да ренжітпей татуластыруды мақсат тұтқан. Мысалы, бір жайылым үшін екі ауыл таласып, билердің алдына келіпті. Бірінші ауыл: «Бұл жер – біздің аталарымыздан қалған мұра» десе, екінші ауыл: «Біздің мал көп, жер тарылып тұр» депті. Би екеуін де түгел тыңдап болып: «Жер – ешкімнің қалтасындағы дүние емес, елдің ортақ несібесі. Аталардан қалған жер малсыз бос қалады, малы көп жер таппаса, ол арып-ашиды. Жайылымды екіге бөліңдер, су басын бірге пайдаланыңдар», – деген екен. Екі ауыл риза болып, қол алысып тарапты.

Мәтін бойынша, қазақ билері дау шешкенде қалай сөйлеген?

1. AТек бір жақтың пайдасын көздеп сөйлеген
2. BІс түйінін тауып, қысқа әрі нақты сөйлеген
3. CҰзақ әңгімелеп, ұсақ-түйекке дейін тәптіштеген
4. DТек жырға қосып, әуенмен айтқан