XX ғасырдың бірінші жартысындағы қазақ әдебиеті халықтың рухани өміріндегі өзгерістермен тығыз байланыста дамыды. Шәкәрім Құдайбердіұлы Абайдың шәкірті болып, ақындықты ойшылдықпен қатар алып жүрді. Оның «Еңлік-Кебек» дастаны шын өмірде болған оқиғаға құрылған. Еңлік пен Кебек бір-бірін шын сүйеді, бірақ екеуі бір рудан болғандықтан, ескі әдет бойынша үйлене алмайды. Жеті атаға толмай қыз алысуға тыйым салатын заң олардың махаббатына бөгет болып, ақыры екі жас қаза табады. Ақын бұл дастанда махаббаттың күшін жырлаумен қатар, адам еркіне қарсы келген қатал салтты да сынайды. Ал «Жастарға» өлеңінде Шәкәрім жас ұрпақты білімге, еңбекке және ары таза өмірге үндейді. Оның ойынша, халықты кейін тартатын нәрсе – надандық пен жалқаулық.
Жүсіпбек Аймауытов «Ақбілек» романында қазақ қызының тағдырын көрсетеді. Бас кейіпкер Ақбілек – білімге ұмтылатын, өз пікірі бар қыз. Ол ауыл ішіндегі әділетсіздікке, тұрмыстың ауыр сынақтарына тап болса да, адамдық қадірін сақтауға тырысады. Жазушы кейіпкер арқылы әйел теңсіздігі мен қоғамдағы кемшіліктерді ашып айтады.
Қасым Аманжолов «Өзім туралы» өлеңінде өз өмірі мен мінезін баяндайды. Бірақ ақын өзін халықтан бөлек қоймайды: жеке басының тағдырын ел тағдырымен ұштастырып, Отанға деген адалдығын жария етеді. Осылайша аталған үш автордың шығармаларында адам мен қоғам, жеке бақыт пен ортақ мұрат мәселесі әртүрлі жанрда көрініс табады.
Мәтін бойынша, Шәкәрімнің «Еңлік-Кебек» дастаны мен «Жастарға» өлеңінің мақсаттық айырмашылығы қандай?
Показать ответ и разборСкрыть ответ и разбор
Верный ответ
- CДастан салтты тағдыр арқылы сынаса, өлең жастарға тікелей үндейді
Разбор
Мәтінде «Еңлік-Кебек» шын оқиға мен екі жастың қазасы арқылы адам еркіне қарсы қатал салтты сынайтыны айтылған. «Жастарға» өлеңінде ақын жас ұрпақты білімге, еңбекке тікелей шақырады. Басқа нұсқалар мәтінге сәйкес келмейді.