Қазақ әдебиетінде ғылым мен білімді құрметтеу ойы әр кезеңде әртүрлі түрде көрінеді. Шоқан Уәлиханов 1856 жылы Ыстықкөлге сапар шегіп, күнделік жүргізді. Күнделікте ол көлдің табиғатын, жағалаудағы қырғыз ауылдарының тұрмысын, әдет-ғұрпын, халық аузындағы әңгімелер мен жырларды жазып отырды. Шоқан көргенін қызықты баяндау үшін емес, ғалымға тән дәлдікпен, бақылап-салыстырып жазды. Көлдің суы тұщы емес, сәл тұздылау екенін, қатты суықта да беті қатпайтынын атап өтіп, көлдің «ыстық» аталуы да сондықтан екенін түсіндіреді. Мұндай жазбалар оның зерттеушілік қабілетін көрсетеді.
Сұлтанмахмұт Торайғыров өз өлеңдерінде білімге ұмтылған жас адамның арманын жырлады. «Шығамын тірі болсам адам болып» өлеңінде лирикалық кейіпкер оқып, білім алып, халқына пайдасын тигізуді мақсат етеді. «Шәкірт ойы» шығармасында шәкірттің ой-сезімі суреттеледі: ол надандықтың қараңғылығын көріп, ғылымға ұмтылады, бірақ қоғамдағы теңсіздік пен кедейлік оның жолына тосқауыл болады. Екі автордың шығармасын салыстырсақ, Шоқан білімді дәл бақылау мен зерттеу арқылы көрсетсе, Торайғыров оны өмірлік арман әрі азаматтық борыш ретінде жырлайды.
Мәтін бойынша, Ыстықкөлдің «ыстық» деп аталуының себебі қандай?
Показать ответ и разборСкрыть ответ и разбор
Верный ответ
- BҚатты суықта да беті қатпайды
Разбор
Мәтінде көлдің суы сәл тұздылау екені және қатты суықта да беті қатпайтыны айтылып, «ыстық» аталуы сондықтан деп түсіндіріледі. Сондықтан «Қатты суықта да беті қатпайды» нұсқасы дұрыс. «Суы тұщы әрі өте жылы» нұсқасы мәтіндегі «тұщы емес» деген мәліметке қайшы. Бұлақтар мен жаздағы ыстық туралы мәтінде сөз жоқ.