Геннің матрицалық (транскрипцияланатын) тізбегінің фрагменті 3'→5' бағытында жазылған: 3'-TAC CGA TTT CCT AAG ATT-5'. Трансляция АУГ кодонынан басталады. Фрагмент бес аминқышқылдан тұратын пептидті кодтайды. Геннің өзгеруі нәтижесінде дәл екі аминқышқылдан тұратын пептид синтезделуі керек. Триплет ішіндегі нуклеотидтер жазылу ретімен, 3' ұшынан бастап нөмірленеді. иРНҚ кодондары: АУГ - Мет, ГЦУ - Ала, ААА және ААГ - Лиз, АУА - Иле, АГА - Арг, УАА, УАГ және УГА - стоп. Матрицалық тізбектегі қандай алмасу осындай нәтиже береді?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Bүшінші триплетте бірінші нуклеотид Т А-ға алмасқан
Талдау
1) Матрицалық 3'-TAC CGA TTT CCT AAG ATT-5' тізбегі бойынша комплементарлық принципімен иРНҚ құрамыз: 5'-АУГ ГЦУ ААА ГГА УУЦ УАА-3'. Бұл Мет-Ала-Лиз-Гли-Фен пептиді, одан кейін стоп-кодон тұр. 2) Екі аминқышқылдан тұратын пептид (Мет-Ала) үшінші кодон стоп-кодонға айналғанда түзіледі. ААА кодоны матрицалық тізбектің ТТТ триплетіне сәйкес келеді. 3) Үшінші триплеттің бірінші нуклеотиді Т А-ға алмасса, АТТ триплеті пайда болады, оған УАА (стоп) кодоны комплементарлы. Синтез Мет-Алада тоқтайды. 4) Екінші нуклеотид Т А-ға алмасса, ТАТ триплеті және АУА (Иле) кодоны шығады. Бұл миссенс-мутация, пептид бес аминқышқылдан тұра береді, тек бір аминқышқыл ауысады. 5) Үшінші нуклеотид Т Ц-ға алмасса, ТТЦ триплеті және ААГ (Лиз) кодоны шығады. Бұл синонимдік алмасу, пептид өзгермейді. 6) Бірінші триплеттің бірінші нуклеотиді Т А-ға алмасса, АТС триплеті және АУГ орнына УАГ кодоны шығады. Бастапқы кодон жоғалады, синтез басталмайды, яғни екі аминқышқылдан кейін үзілмейді. Дұрыс жауабы - «үшінші триплетте бірінші нуклеотид Т А-ға алмасқан».