ДАЛА КӨЛІНІҢ ЭКОЖҮЙЕСІ
Ауданы 40 га дала көлі — табиғи экожүйе. Продуценттер — фитопланктон; консументтер — зоопланктон, шабақ және шортан; редуценттер — түп лайындағы бактериялар. Қоректік тізбек: фитопланктон → зоопланктон → шабақ → шортан. Экологиялық пирамида ережесі бойынша келесі трофикалық деңгейге өткенде энергияның шамамен 10%-ы сақталады. Фитопланктон бір жылда көл бетінің 1 м²-інде 20 000 кДж энергия жинақтайды. Көлдегі барлық шабақ бір популяция болып саналады.
Көл жағасында егістіктер орналасқан, олардан еріген қар суы минералды тыңайтқыштарды (азот пен фосфор қосылыстарын) шайып әкетеді. Көлді бақылау нәтижелері:
2020 ж.: шабақ саны 12 000 дана, жаздағы түптегі оттек мөлшері 8 мг/л.
2022 ж.: шабақ саны 9 000 дана, оттек 5 мг/л.
2024 ж.: шабақ саны 4 000 дана, оттек 2 мг/л.
Шабаққа қалыпты тіршілік үшін кемінде 4 мг/л оттек қажет. 2021 жылдан бастап жазда көлдегі су балдырлардың жаппай көбеюінен жасылданады. Балдырлар өліп, түбіне шөгеді, оларды бактериялар ыдыратады.
Көлдің қоректік тізбегіндегі шортан деңгейіне көл бетінің 1 м²-інен жылына қанша энергия келеді?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- D20 кДж
Талдау
Шортан төртінші трофикалық деңгейде тұр, оған дейін деңгейлер арасында үш өту бар. Әр өткенде энергияның шамамен 10%-ы сақталады. Фитопланктон: 20 000 кДж. Зоопланктон: 2 000 кДж. Шабақ: 200 кДж. Шортан: 20 кДж. «200 кДж» және «2 000 кДж» мәндері екі және бір өтуге сәйкес, ал «2 кДж» — төрт өтуге сәйкес келеді.