ДАЛА КӨЛІНІҢ ЭКОЖҮЙЕСІ
Ауданы 40 га дала көлі — табиғи экожүйе. Продуценттер — фитопланктон; консументтер — зоопланктон, шабақ және шортан; редуценттер — түп лайындағы бактериялар. Қоректік тізбек: фитопланктон → зоопланктон → шабақ → шортан. Экологиялық пирамида ережесі бойынша келесі трофикалық деңгейге өткенде энергияның шамамен 10%-ы сақталады. Фитопланктон бір жылда көл бетінің 1 м²-інде 20 000 кДж энергия жинақтайды. Көлдегі барлық шабақ бір популяция болып саналады.
Көл жағасында егістіктер орналасқан, олардан еріген қар суы минералды тыңайтқыштарды (азот пен фосфор қосылыстарын) шайып әкетеді. Көлді бақылау нәтижелері:
2020 ж.: шабақ саны 12 000 дана, жаздағы түптегі оттек мөлшері 8 мг/л.
2022 ж.: шабақ саны 9 000 дана, оттек 5 мг/л.
2024 ж.: шабақ саны 4 000 дана, оттек 2 мг/л.
Шабаққа қалыпты тіршілік үшін кемінде 4 мг/л оттек қажет. 2021 жылдан бастап жазда көлдегі су балдырлардың жаппай көбеюінен жасылданады. Балдырлар өліп, түбіне шөгеді, оларды бактериялар ыдыратады.
2020–2024 жылдары көл түбіндегі оттек мөлшерінің азаюы немен түсіндіріледі?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Bтыңайтқыштар балдырлардың өсуін күшейтті, ал бактериялар олардың қалдығын ыдыратқанда оттекті жұмсайды
Талдау
Тыңайтқыштағы азот пен фосфор балдырлардың жаппай көбеюін тудырады, сондықтан су жасылданады. Өлген балдырлар түбіне шөгеді, ал редуцент бактериялар оларды ыдыратқанда оттекті жұмсайды. Балық санының артуы туралы нұсқа қате: кестеде шабақ саны азайған. Балдырлар продуцент ретінде фотосинтез кезінде оттек бөледі. Мәтінде тыңайтқыштардың оттекті тікелей ығыстыруы туралы айтылмаған.