Құрғақ аймақта қалқаншасыз (сүзілуге қарсы қаптамасыз) суару каналын салып, мақта егістігін егіс аралықтарымен суара бастады, дренаж әлсіз. Бірнеше жылдан кейін іргелес алқаптарда топырақтың қайталама сортаңдануынан өнімділік күрт төмендеді. Осы құбылысты қандай себеп-салдар тізбегі дұрыс түсіндіреді?
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- Bканал суының сіңуі → жерасты суларының көтерілуі → бетінен булану → топырақтың жоғарғы қабатында тұздардың жиналуы
Талдау
Су қаптамасыз каналдың түбі мен қабырғасы арқылы сіңеді, ал әлсіз дренаж артық суды әкетпейді, сондықтан жерасты суларының деңгейі көтеріледі. Ол бетке жақындағанда су капиллярлар арқылы жоғары көтеріліп, құрғақ климатта қарқынды буланады. Ерітіндідегі тұздар топырақтың жоғарғы қабатында қалып, қайталама сортаңдануға және құнарлылықтың төмендеуіне әкеледі. «канал суының сіңуі → жерасты суларының төмендеуі → тұздардың шайылуы → топырақтың тұзсыздануы» тізбегі қате: сіңу жерасты суларын төмендетпейді, көтереді. Су эрозиясы бар тізбек қарашірінділің шайылуын сипаттайды, сортаңдануды емес. Буданудан басталатын тізбек себеп-салдар ретін бұзады: булану жерасты суларының көтерілуінің себебі емес, салдары.