Ауыспалы элементтер және оның қосылыстары. Кешенді қосылыстар

4 тапсырма талдаумен · «Химия және өмір» бөлімі

Мәтін бойынша · орташа
Хром және оның қосылыстары. Хром жер қыртысында едәуір кең таралған элемент (массасы бойынша 0,03 %). Хромның негізгі қосылыстары – хромды темір тас (хромит) $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$ . Маңызы жағынан екінші минерал – крокоит $\ce{PbCrO4}$ . Сондай-ақ хромның мынадай минералдары да бар: магнохромит $\mathrm{MgFeCr_2O_4}$ , хромпикотит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al)_2O_4}$ және алюмохромит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al \cdot Fe)_2O_4}$ . Табиғи хром төрт тұрақты изотоптан тұрады: $^{50}_{24}\mathrm{Cr}$ (4,345 %), $^{52}_{24}\mathrm{Cr}$ (83,789 %), $^{53}_{24}\mathrm{Cr}$ (9,501 %), $^{54}_{24}\mathrm{Cr}$ (2,365 %). Хромға +2, +3 және +6 тотығу дәрежелері тән. Хромның +2 қосылыстары негіздік, +3 қосылыстары амфотерлік, +6 қосылыстары қышқылдық қасиет көрсетеді. +3 тотығу дәрежесіне амфотерлік оксид $\ce{Cr2O3}$ және гидроксид $\ce{Cr(OH)3}$ сәйкес келеді. Бұл – хромның ең тұрақты тотығу дәрежесі. $\ce{Cr2O3}$ -ті сілтілермен балқытқанда хромиттер алынады. +6 тотығу дәрежесіне қышқылдық оксид хром (VI) оксиді $\ce{CrO3}$ және бірқатар қышқылдар сәйкес келеді. Олардың қарапайымдары – хром қышқылы $\ce{H2CrO4}$ және екіхром қышқылы $\ce{H2Cr2O7}$ . Олар тұздардың екі қатарын түзеді: сәйкесінше сары хроматтар және қызғылт сары дихроматтар. Хроматтар сілтілік ортада, дихроматтар қышқыл ортада тұрақты болады. Хроматтардың ерігіштігі шамамен сульфаттардың ерігіштігіне сәйкес келеді.
Хромның ең үлкен массалық үлесі мына қосылыста:
1. A $\ce{PbCrO4}$
2. B $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$
3. C $\mathrm{MgFeCr_2O_4}$
4. D $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al)_2O_4}$
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- B $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$
Талдау
Хромның массалық үлесін $w(\ce{Cr}) = \frac{n \cdot A_r(\ce{Cr})}{M_r}$ формуласымен табамыз. $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$ хромиті үшін: $M_r = 72 + 152 = 224$ , сонда $w = \frac{104}{224} \approx 0{,}464$ , яғни 46,4 %. $\ce{PbCrO4}$ крокоиты үшін ( $M_r = 323$ ) хромның үлесі $\frac{52}{323}$ тең, бұл шамамен 16,1 %. $\mathrm{MgFeCr_2O_4}$ магнохромиті үшін ( $M_r = 248$ ) ол $\frac{104}{248}$ тең, шамамен 41,9 %. Хромпикотитте хромның бір бөлігі алюминиймен алмасқан, сондықтан онда хромның үлесі одан да аз. Хромның массалық үлесі ең жоғары, шамамен 46,4 %, $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$ хромитінде.
443-тапсырманы ашу
Мәтін бойынша · жеңіл
Хром және оның қосылыстары. Хром жер қыртысында едәуір кең таралған элемент (массасы бойынша 0,03 %). Хромның негізгі қосылыстары – хромды темір тас (хромит) $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$ . Маңызы жағынан екінші минерал – крокоит $\ce{PbCrO4}$ . Сондай-ақ хромның мынадай минералдары да бар: магнохромит $\mathrm{MgFeCr_2O_4}$ , хромпикотит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al)_2O_4}$ және алюмохромит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al \cdot Fe)_2O_4}$ . Табиғи хром төрт тұрақты изотоптан тұрады: $^{50}_{24}\mathrm{Cr}$ (4,345 %), $^{52}_{24}\mathrm{Cr}$ (83,789 %), $^{53}_{24}\mathrm{Cr}$ (9,501 %), $^{54}_{24}\mathrm{Cr}$ (2,365 %). Хромға +2, +3 және +6 тотығу дәрежелері тән. Хромның +2 қосылыстары негіздік, +3 қосылыстары амфотерлік, +6 қосылыстары қышқылдық қасиет көрсетеді. +3 тотығу дәрежесіне амфотерлік оксид $\ce{Cr2O3}$ және гидроксид $\ce{Cr(OH)3}$ сәйкес келеді. Бұл – хромның ең тұрақты тотығу дәрежесі. $\ce{Cr2O3}$ -ті сілтілермен балқытқанда хромиттер алынады. +6 тотығу дәрежесіне қышқылдық оксид хром (VI) оксиді $\ce{CrO3}$ және бірқатар қышқылдар сәйкес келеді. Олардың қарапайымдары – хром қышқылы $\ce{H2CrO4}$ және екіхром қышқылы $\ce{H2Cr2O7}$ . Олар тұздардың екі қатарын түзеді: сәйкесінше сары хроматтар және қызғылт сары дихроматтар. Хроматтар сілтілік ортада, дихроматтар қышқыл ортада тұрақты болады. Хроматтардың ерігіштігі шамамен сульфаттардың ерігіштігіне сәйкес келеді.
Хром (II) оксиді мынамен әрекеттеседі:
1. A $\ce{NaOH}$
2. B $\ce{CuO}$
3. C $\ce{AgNO3}$
4. D $\ce{H2SO4}$
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- D $\ce{H2SO4}$
Талдау
Мәтін бойынша тотығу дәрежесі +2 хром қосылыстары негіздік қасиет көрсетеді, демек $\ce{CrO}$ — негіздік оксид. Негіздік оксидтер қышқылдармен әрекеттеседі, ал сілтілермен және басқа негіздік оксидтермен әрекеттеспейді. Хром (II) оксиді $\ce{AgNO3}$ тұзымен алмасу реакциясына түспейді. Сондықтан $\ce{CrO}$ күкірт қышқылымен әрекеттеседі: $\ce{CrO + H2SO4 -> CrSO4 + H2O}$ .
441-тапсырманы ашу
Мәтін бойынша · жеңіл
Хром және оның қосылыстары. Хром жер қыртысында едәуір кең таралған элемент (массасы бойынша 0,03 %). Хромның негізгі қосылыстары – хромды темір тас (хромит) $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$ . Маңызы жағынан екінші минерал – крокоит $\ce{PbCrO4}$ . Сондай-ақ хромның мынадай минералдары да бар: магнохромит $\mathrm{MgFeCr_2O_4}$ , хромпикотит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al)_2O_4}$ және алюмохромит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al \cdot Fe)_2O_4}$ . Табиғи хром төрт тұрақты изотоптан тұрады: $^{50}_{24}\mathrm{Cr}$ (4,345 %), $^{52}_{24}\mathrm{Cr}$ (83,789 %), $^{53}_{24}\mathrm{Cr}$ (9,501 %), $^{54}_{24}\mathrm{Cr}$ (2,365 %). Хромға +2, +3 және +6 тотығу дәрежелері тән. Хромның +2 қосылыстары негіздік, +3 қосылыстары амфотерлік, +6 қосылыстары қышқылдық қасиет көрсетеді. +3 тотығу дәрежесіне амфотерлік оксид $\ce{Cr2O3}$ және гидроксид $\ce{Cr(OH)3}$ сәйкес келеді. Бұл – хромның ең тұрақты тотығу дәрежесі. $\ce{Cr2O3}$ -ті сілтілермен балқытқанда хромиттер алынады. +6 тотығу дәрежесіне қышқылдық оксид хром (VI) оксиді $\ce{CrO3}$ және бірқатар қышқылдар сәйкес келеді. Олардың қарапайымдары – хром қышқылы $\ce{H2CrO4}$ және екіхром қышқылы $\ce{H2Cr2O7}$ . Олар тұздардың екі қатарын түзеді: сәйкесінше сары хроматтар және қызғылт сары дихроматтар. Хроматтар сілтілік ортада, дихроматтар қышқыл ортада тұрақты болады. Хроматтардың ерігіштігі шамамен сульфаттардың ерігіштігіне сәйкес келеді.
Натрий хромитінің формуласы
1. A $\ce{NaCrO2}$
2. B $\ce{Na2Cr2O7}$
3. C $\ce{Na3[Cr(OH)6]}$
4. D $\ce{Na2CrO4}$
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- A $\ce{NaCrO2}$
Талдау
Мәтін бойынша хромиттер амфотерлі $\ce{Cr2O3}$ оксидін сілтілермен балқыту арқылы алынады, демек, хромитте хромның тотығу дәрежесі +3. Балқыту кезінде метахромды қышқылдың $\ce{HCrO2}$ тұзы түзіледі: $\ce{Cr2O3 + 2NaOH ->[t] 2NaCrO2 + H2O}$ Тексеру: $\ce{NaCrO2}$ құрамында хромның тотығу дәрежесі $+1 + x - 4 = 0$ , яғни $x = +3$ . Хроматтар мен дихроматтар құрамында хромның тотығу дәрежесі +6, ал $\ce{Na3[Cr(OH)6]}$ гидроксокешені балқыту кезінде емес, сілті ерітіндісінде түзіледі, сондықтан натрий хромиті — $\ce{NaCrO2}$ .
440-тапсырманы ашу
Мәтін бойынша · жеңіл
Хром және оның қосылыстары. Хром жер қыртысында едәуір кең таралған элемент (массасы бойынша 0,03 %). Хромның негізгі қосылыстары – хромды темір тас (хромит) $\ce{FeO} \cdot \ce{Cr2O3}$ . Маңызы жағынан екінші минерал – крокоит $\ce{PbCrO4}$ . Сондай-ақ хромның мынадай минералдары да бар: магнохромит $\mathrm{MgFeCr_2O_4}$ , хромпикотит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al)_2O_4}$ және алюмохромит $\mathrm{MgFe(Cr \cdot Al \cdot Fe)_2O_4}$ . Табиғи хром төрт тұрақты изотоптан тұрады: $^{50}_{24}\mathrm{Cr}$ (4,345 %), $^{52}_{24}\mathrm{Cr}$ (83,789 %), $^{53}_{24}\mathrm{Cr}$ (9,501 %), $^{54}_{24}\mathrm{Cr}$ (2,365 %). Хромға +2, +3 және +6 тотығу дәрежелері тән. Хромның +2 қосылыстары негіздік, +3 қосылыстары амфотерлік, +6 қосылыстары қышқылдық қасиет көрсетеді. +3 тотығу дәрежесіне амфотерлік оксид $\ce{Cr2O3}$ және гидроксид $\ce{Cr(OH)3}$ сәйкес келеді. Бұл – хромның ең тұрақты тотығу дәрежесі. $\ce{Cr2O3}$ -ті сілтілермен балқытқанда хромиттер алынады. +6 тотығу дәрежесіне қышқылдық оксид хром (VI) оксиді $\ce{CrO3}$ және бірқатар қышқылдар сәйкес келеді. Олардың қарапайымдары – хром қышқылы $\ce{H2CrO4}$ және екіхром қышқылы $\ce{H2Cr2O7}$ . Олар тұздардың екі қатарын түзеді: сәйкесінше сары хроматтар және қызғылт сары дихроматтар. Хроматтар сілтілік ортада, дихроматтар қышқыл ортада тұрақты болады. Хроматтардың ерігіштігі шамамен сульфаттардың ерігіштігіне сәйкес келеді.
$\ce{CrO4^{2-}}$ ионындағы хромның тотығу дәрежесі мынаған тең
1. A+2
2. B0
3. C+6
4. D+3
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап
- C+6
Талдау
Хромның тотығу дәрежесін $x$ деп белгілейік; оттегінде ол −2-ге тең. Ионның барлық атомдары тотығу дәрежелерінің қосындысы оның зарядына тең: $x + 4 \cdot (-2) = -2$ , осыдан $x = +6$ . Бұл мәтінмен сәйкес келеді: хромат-ион — хром қышқылының $\ce{H2CrO4}$ анионы, ал ол хромның тотығу дәрежесі +6 болатын қышқылдық оксидке $\ce{CrO3}$ сәйкес келеді.
439-тапсырманы ашу