Алматыда тұратын азамат А. Шымкенттегі өзіне тиесілі тұрғын емес ғимаратты Астанада орналасқан «Б» ЖШС-не жалға берді. Шартта тараптар барлық дауды жалға берушінің тұрғылықты жері бойынша сот қарайтынын бекітті. А. екі дербес талап қоюды көздеп отыр: жалдау ақысы бойынша берешекті өндіріп алу туралы және ғимаратты «Б» ЖШС-нің иелігінен талап ету туралы. Әр талапты қай сот қарауға құзыретті екенін анықтаңыз.
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- BБерешек туралы талап — тараптардың келісімі бойынша Алматыдағы сотқа, ғимаратты талап ету туралы талап — Шымкенттегі сотқа.
Талдау
1-қадам. Жалпы ереже бойынша талап жауапкердің орналасқан жері бойынша қойылады, бірақ тараптар оны келісіммен өзгерте алады (келісімдік соттылық). 2-қадам. Жалдау ақысы бойынша берешек туралы талап ақшалай талап, жылжымайтын мүлікке құқық туралы дау емес. Сондықтан келісім күшінде қалады және талап жалға берушінің тұрғылықты жері бойынша, яғни Алматыдағы сотқа қойылады. 3-қадам. Ғимаратты иелігінен талап ету туралы талап — жылжымайтын мүлікке құқық туралы талап, оған айрықша соттылық қолданылады: ол мүліктің орналасқан жері бойынша, яғни Шымкентте қойылады. 4-қадам. Айрықша соттылықты тараптардың келісімімен өзгертуге болмайды. Сондықтан дұрыс жауап: «Берешек туралы талап — тараптардың келісімі бойынша Алматыдағы сотқа, ғимаратты талап ету туралы талап — Шымкенттегі сотқа.» Қалған жауаптар не келісімнің күшін, не айрықша соттылықты ескермейді.