Көркем шығарма үзіндісімен жұмыс

По тексту · среднее

Күздің сұрғылт кеші еді. Ескі үйдің терезесінен қызғылт сәуле түсіп, қабырғаға ілулі тұрған домбыраның сызат түскен қақпағын жарықтандырды. Шәкір үйге асыға кіріп, босағада тоқтап қалды. Қария Дәулет күй тартып отыр екен. Қолы дірілдейді, бірақ шертісі тап-таза, әр пернеден терең үн шығады. Шәкір бұл күйді бұрын естімеген. «Бұл не күй, ата?» – деді ол. «Бұл – «Қайтпаған қарлығаш». Жетпіс жыл бұрын құрбым Омарға арнап шығарғанмын. Ол соғыстан оралмады», – деді қария, көзін домбырадан алмай. Шәкір ыңғайсызданып, қалпағын қолында тұмшалады. Өзі аудандық байқауға дайындалып жүрген, күйшілер жарысында жүлде алудан басқа ештеңені ойламайтын. «Мен бір күйді екі күнде жаттап алдым, ата, қазір қатесіз тартамын», – деді ол мақтана. Қария жымиды: «Саусақ жаттайды, балам, ал күйді жүрек сезінуі керек. Күйдің үнін құлақ емес, жүрек естиді». Содан кейін домбырасын Шәкірге ұсынды. Шәкір бір шертіп, қолын тартып алды: ішек бұрынғыдай емес, сыздап тұрғандай көрінді. Ол күйді баяу, тіпті жиі үзіліс жасап тарта бастады. Үйдің іші мүлдем тына қалды. Қария көзін жұмды, ал сыртта жел қайыңның соңғы жапырағын жұлып әкетті. Шәкір күйді бітіргенде, өз қолына таңдана қарады. Ол бұл жолы жүлде туралы ойламаған еді.

Үзіндінің негізгі ойымен ең жақын мағыналас мақал қайсы?

1. AЖүйрік шапқанда, шебер тапқанда
2. BКөңілден шыққан дүние көңілге жетеді
3. CӨнерліге өлім жоқ
4. DЕңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей

Открыть задание 900

По тексту · среднее

Күз түсіп, жайлаудан көшер уақыт жақындады. Серік атасымен бірге малды жинап жүрді. Ата ұзақ жыл қой бағып, ауа райын бұлттың түрінен, желдің бағытынан біледі. Бір күні таңертең ол ауыл сыртындағы жалғыз қарағайға қарап: «Бүгін қар жауады, малды тезірек қыстауға айдау керек», – деді. Серік күлді: «Аспан ашық қой, ата». Ата жауап бермеді, тек мойнындағы орамалын түзеп, қойларды айдай бастады. Түске жуық батыстан қара бұлт қаптап, жел күшейді. Серік асығып, қозыларды алдына салды. Кешке қарай қар борап та кетті. Қой қорада, ал Серік ошақ басында атасына жасырын қарап отырды. Ұялғаны сонша, сөз айта алмады. Ата оның ойын сезіп: «Көрген білгенін айтады, көрмеген сенбейді. Көп жасаған адам табиғатпен тілдесе біледі», – деді де, оған ыстық шай құйып берді. Серік сол күннен бастап атасының сөзін мұқият тыңдайтын болды.

Атаның «Көп жасаған адам табиғатпен тілдесе біледі» деген сөзінің мағынасы қандай?

1. AТәжірибелі адам табиғатты болжай алады
2. BҚарт адам табиғат туралы кітап көп оқыған
3. CҚарт адам табиғатты жақсы көреді
4. DҚарт адам аң мен құстың тілін түсінеді

Открыть задание 894

По тексту · лёгкое

Күз түсіп, жайлаудан көшер уақыт жақындады. Серік атасымен бірге малды жинап жүрді. Ата ұзақ жыл қой бағып, ауа райын бұлттың түрінен, желдің бағытынан біледі. Бір күні таңертең ол ауыл сыртындағы жалғыз қарағайға қарап: «Бүгін қар жауады, малды тезірек қыстауға айдау керек», – деді. Серік күлді: «Аспан ашық қой, ата». Ата жауап бермеді, тек мойнындағы орамалын түзеп, қойларды айдай бастады. Түске жуық батыстан қара бұлт қаптап, жел күшейді. Серік асығып, қозыларды алдына салды. Кешке қарай қар борап та кетті. Қой қорада, ал Серік ошақ басында атасына жасырын қарап отырды. Ұялғаны сонша, сөз айта алмады. Ата оның ойын сезіп: «Көрген білгенін айтады, көрмеген сенбейді. Көп жасаған адам табиғатпен тілдесе біледі», – деді де, оған ыстық шай құйып берді. Серік сол күннен бастап атасының сөзін мұқият тыңдайтын болды.

Мәтін бойынша, ата ауа райын неге қарап біледі?

1. AБұлт пен желге қарап
2. BЖұлдыздың орнына қарап
3. CМалдың мінезіне қарап
4. DҚарағайдың бұтағына қарап

Открыть задание 891

По тексту · среднее

Күздің сұрғылт кеші еді. Ескі үйдің терезесінен қызғылт сәуле түсіп, қабырғаға ілулі тұрған домбыраның сызат түскен қақпағын жарықтандырды. Шәкір үйге асыға кіріп, босағада тоқтап қалды. Қария Дәулет күй тартып отыр екен. Қолы дірілдейді, бірақ шертісі тап-таза, әр пернеден терең үн шығады. Шәкір бұл күйді бұрын естімеген. «Бұл не күй, ата?» – деді ол. «Бұл – «Қайтпаған қарлығаш». Жетпіс жыл бұрын құрбым Омарға арнап шығарғанмын. Ол соғыстан оралмады», – деді қария, көзін домбырадан алмай. Шәкір ыңғайсызданып, қалпағын қолында тұмшалады. Өзі аудандық байқауға дайындалып жүрген, күйшілер жарысында жүлде алудан басқа ештеңені ойламайтын. «Мен бір күйді екі күнде жаттап алдым, ата, қазір қатесіз тартамын», – деді ол мақтана. Қария жымиды: «Саусақ жаттайды, балам, ал күйді жүрек сезінуі керек. Күйдің үнін құлақ емес, жүрек естиді». Содан кейін домбырасын Шәкірге ұсынды. Шәкір бір шертіп, қолын тартып алды: ішек бұрынғыдай емес, сыздап тұрғандай көрінді. Ол күйді баяу, тіпті жиі үзіліс жасап тарта бастады. Үйдің іші мүлдем тына қалды. Қария көзін жұмды, ал сыртта жел қайыңның соңғы жапырағын жұлып әкетті. Шәкір күйді бітіргенде, өз қолына таңдана қарады. Ол бұл жолы жүлде туралы ойламаған еді.

«Сыртта жел қайыңның соңғы жапырағын жұлып әкетті» деген сөйлем мәтінде қандай қызмет атқарады?

1. AҚарияның денсаулығы нашарлағанын көрсетеді
2. BШәкірдің үйден кетуге асыққанын білдіреді
3. CКейіпкерлердің мұңды көңіл-күйін табиғат суреті арқылы күшейтеді
4. DКүздің келгенін хабарлап, оқиғаның уақытын анықтайды

Открыть задание 899

По тексту · среднее

Күздің сұрғылт кеші еді. Ескі үйдің терезесінен қызғылт сәуле түсіп, қабырғаға ілулі тұрған домбыраның сызат түскен қақпағын жарықтандырды. Шәкір үйге асыға кіріп, босағада тоқтап қалды. Қария Дәулет күй тартып отыр екен. Қолы дірілдейді, бірақ шертісі тап-таза, әр пернеден терең үн шығады. Шәкір бұл күйді бұрын естімеген. «Бұл не күй, ата?» – деді ол. «Бұл – «Қайтпаған қарлығаш». Жетпіс жыл бұрын құрбым Омарға арнап шығарғанмын. Ол соғыстан оралмады», – деді қария, көзін домбырадан алмай. Шәкір ыңғайсызданып, қалпағын қолында тұмшалады. Өзі аудандық байқауға дайындалып жүрген, күйшілер жарысында жүлде алудан басқа ештеңені ойламайтын. «Мен бір күйді екі күнде жаттап алдым, ата, қазір қатесіз тартамын», – деді ол мақтана. Қария жымиды: «Саусақ жаттайды, балам, ал күйді жүрек сезінуі керек. Күйдің үнін құлақ емес, жүрек естиді». Содан кейін домбырасын Шәкірге ұсынды. Шәкір бір шертіп, қолын тартып алды: ішек бұрынғыдай емес, сыздап тұрғандай көрінді. Ол күйді баяу, тіпті жиі үзіліс жасап тарта бастады. Үйдің іші мүлдем тына қалды. Қария көзін жұмды, ал сыртта жел қайыңның соңғы жапырағын жұлып әкетті. Шәкір күйді бітіргенде, өз қолына таңдана қарады. Ол бұл жолы жүлде туралы ойламаған еді.

Шәкірдің соңғы күйді орындауына қарап қандай қорытынды жасауға болады?

1. AОл күйді сезініп тартуды үйренді
2. BОл домбыраның ішегі нашар екенін түсінді
3. CОл жарысқа қатысудан біржола бас тартты
4. DОл қарияның жүлдеге қызыққанын байқады

Открыть задание 898

По тексту · среднее

Күздің сұрғылт кеші еді. Ескі үйдің терезесінен қызғылт сәуле түсіп, қабырғаға ілулі тұрған домбыраның сызат түскен қақпағын жарықтандырды. Шәкір үйге асыға кіріп, босағада тоқтап қалды. Қария Дәулет күй тартып отыр екен. Қолы дірілдейді, бірақ шертісі тап-таза, әр пернеден терең үн шығады. Шәкір бұл күйді бұрын естімеген. «Бұл не күй, ата?» – деді ол. «Бұл – «Қайтпаған қарлығаш». Жетпіс жыл бұрын құрбым Омарға арнап шығарғанмын. Ол соғыстан оралмады», – деді қария, көзін домбырадан алмай. Шәкір ыңғайсызданып, қалпағын қолында тұмшалады. Өзі аудандық байқауға дайындалып жүрген, күйшілер жарысында жүлде алудан басқа ештеңені ойламайтын. «Мен бір күйді екі күнде жаттап алдым, ата, қазір қатесіз тартамын», – деді ол мақтана. Қария жымиды: «Саусақ жаттайды, балам, ал күйді жүрек сезінуі керек. Күйдің үнін құлақ емес, жүрек естиді». Содан кейін домбырасын Шәкірге ұсынды. Шәкір бір шертіп, қолын тартып алды: ішек бұрынғыдай емес, сыздап тұрғандай көрінді. Ол күйді баяу, тіпті жиі үзіліс жасап тарта бастады. Үйдің іші мүлдем тына қалды. Қария көзін жұмды, ал сыртта жел қайыңның соңғы жапырағын жұлып әкетті. Шәкір күйді бітіргенде, өз қолына таңдана қарады. Ол бұл жолы жүлде туралы ойламаған еді.

Қарияның «Саусақ жаттайды, балам, ал күйді жүрек сезінуі керек» деген сөзінің мағынасы қандай?

1. AЖүрегі ауыратын адам күй тарта алмайды
2. BКүйді тыңдау үшін құлақ жақсы естуі тиіс
3. CКүйді орындау үшін техникамен қатар ішкі сезім қажет
4. DКүйді жаттау үшін саусақты көбірек жаттықтыру керек

Открыть задание 897

По тексту · лёгкое

Күздің сұрғылт кеші еді. Ескі үйдің терезесінен қызғылт сәуле түсіп, қабырғаға ілулі тұрған домбыраның сызат түскен қақпағын жарықтандырды. Шәкір үйге асыға кіріп, босағада тоқтап қалды. Қария Дәулет күй тартып отыр екен. Қолы дірілдейді, бірақ шертісі тап-таза, әр пернеден терең үн шығады. Шәкір бұл күйді бұрын естімеген. «Бұл не күй, ата?» – деді ол. «Бұл – «Қайтпаған қарлығаш». Жетпіс жыл бұрын құрбым Омарға арнап шығарғанмын. Ол соғыстан оралмады», – деді қария, көзін домбырадан алмай. Шәкір ыңғайсызданып, қалпағын қолында тұмшалады. Өзі аудандық байқауға дайындалып жүрген, күйшілер жарысында жүлде алудан басқа ештеңені ойламайтын. «Мен бір күйді екі күнде жаттап алдым, ата, қазір қатесіз тартамын», – деді ол мақтана. Қария жымиды: «Саусақ жаттайды, балам, ал күйді жүрек сезінуі керек. Күйдің үнін құлақ емес, жүрек естиді». Содан кейін домбырасын Шәкірге ұсынды. Шәкір бір шертіп, қолын тартып алды: ішек бұрынғыдай емес, сыздап тұрғандай көрінді. Ол күйді баяу, тіпті жиі үзіліс жасап тарта бастады. Үйдің іші мүлдем тына қалды. Қария көзін жұмды, ал сыртта жел қайыңның соңғы жапырағын жұлып әкетті. Шәкір күйді бітіргенде, өз қолына таңдана қарады. Ол бұл жолы жүлде туралы ойламаған еді.

Қария Дәулет «Қайтпаған қарлығаш» күйін кімге арнап шығарған?

1. AАуылдағы тойға арнап шығарған
2. BОралмаған құрбысы Омарға арнап
3. CӨзінің жастық шағына арнап
4. DЖарыста жүлде алған шәкіртіне арнап

Открыть задание 896

По тексту · среднее

Күз түсіп, жайлаудан көшер уақыт жақындады. Серік атасымен бірге малды жинап жүрді. Ата ұзақ жыл қой бағып, ауа райын бұлттың түрінен, желдің бағытынан біледі. Бір күні таңертең ол ауыл сыртындағы жалғыз қарағайға қарап: «Бүгін қар жауады, малды тезірек қыстауға айдау керек», – деді. Серік күлді: «Аспан ашық қой, ата». Ата жауап бермеді, тек мойнындағы орамалын түзеп, қойларды айдай бастады. Түске жуық батыстан қара бұлт қаптап, жел күшейді. Серік асығып, қозыларды алдына салды. Кешке қарай қар борап та кетті. Қой қорада, ал Серік ошақ басында атасына жасырын қарап отырды. Ұялғаны сонша, сөз айта алмады. Ата оның ойын сезіп: «Көрген білгенін айтады, көрмеген сенбейді. Көп жасаған адам табиғатпен тілдесе біледі», – деді де, оған ыстық шай құйып берді. Серік сол күннен бастап атасының сөзін мұқият тыңдайтын болды.

Үзіндінің негізгі ойы қайсы?

1. AМалды қыстауға ерте айдау керек
2. BҮлкеннің тәжірибесін сыйлап, сөзін тыңдау керек
3. CҰялу – адамның басты кемшілігі
4. DТабиғат құбылыстарын жастар жақсы біледі

Открыть задание 895

По тексту · лёгкое

Күз түсіп, жайлаудан көшер уақыт жақындады. Серік атасымен бірге малды жинап жүрді. Ата ұзақ жыл қой бағып, ауа райын бұлттың түрінен, желдің бағытынан біледі. Бір күні таңертең ол ауыл сыртындағы жалғыз қарағайға қарап: «Бүгін қар жауады, малды тезірек қыстауға айдау керек», – деді. Серік күлді: «Аспан ашық қой, ата». Ата жауап бермеді, тек мойнындағы орамалын түзеп, қойларды айдай бастады. Түске жуық батыстан қара бұлт қаптап, жел күшейді. Серік асығып, қозыларды алдына салды. Кешке қарай қар борап та кетті. Қой қорада, ал Серік ошақ басында атасына жасырын қарап отырды. Ұялғаны сонша, сөз айта алмады. Ата оның ойын сезіп: «Көрген білгенін айтады, көрмеген сенбейді. Көп жасаған адам табиғатпен тілдесе біледі», – деді де, оған ыстық шай құйып берді. Серік сол күннен бастап атасының сөзін мұқият тыңдайтын болды.

Мәтіндегі атаға тән мінез қайсы?

1. AАшушаң, қатал
2. BСабырлы, байсалды
3. CНемқұрайлы, енжар
4. DМақтаншақ, өзімшіл

Открыть задание 893

По тексту · лёгкое

Күз түсіп, жайлаудан көшер уақыт жақындады. Серік атасымен бірге малды жинап жүрді. Ата ұзақ жыл қой бағып, ауа райын бұлттың түрінен, желдің бағытынан біледі. Бір күні таңертең ол ауыл сыртындағы жалғыз қарағайға қарап: «Бүгін қар жауады, малды тезірек қыстауға айдау керек», – деді. Серік күлді: «Аспан ашық қой, ата». Ата жауап бермеді, тек мойнындағы орамалын түзеп, қойларды айдай бастады. Түске жуық батыстан қара бұлт қаптап, жел күшейді. Серік асығып, қозыларды алдына салды. Кешке қарай қар борап та кетті. Қой қорада, ал Серік ошақ басында атасына жасырын қарап отырды. Ұялғаны сонша, сөз айта алмады. Ата оның ойын сезіп: «Көрген білгенін айтады, көрмеген сенбейді. Көп жасаған адам табиғатпен тілдесе біледі», – деді де, оған ыстық шай құйып берді. Серік сол күннен бастап атасының сөзін мұқият тыңдайтын болды.

Серік атасының сөзін естігенде неге күлді?

1. AАтасы әзілдеп тұр деп ойлағандықтан
2. BҚойлардың қашып кеткенін көргендіктен
3. CҚозылардың асыға жүгіргеніне қуанғандықтан
4. DАспан ашық болғандықтан, оған сенбегендіктен

Открыть задание 892

По тексту · среднее

Құрмаш қанша тәрбиелесе де, Көксерек ұрлық пен адал астың айырмасы не екенін ұға алмады. Біресе өздері беріп тұрып: "же" дейді. Біресе сондай тамақты өзі тауып алып жеп жатса, ұрып салады. Сол себепті кей кездері алдына дайындап қойған тамақты да жемей, көзінің астымен жалт-жалт қарап жатушы еді. Қалай да болса үзіп-жұла жүріп, Көксерек аш болмайтын. Күніне екі мезгіл тамақ ішу мұның шарты болып алды. Екі рет қолдан ас құйылмаса, ол күні Көксерек өз бетімен барып бірдемені жеп жататын. Осымен жүріп жаз ортасы ауған кезде Көксерек зіңгіттей көк шолақ қасқыр болып шықты. Енді қара ала төбет те талай алмайды. Жота жүні үрпиіп, көздері жасылданып, бар тістерін көрсетіп, аузын ақситып ашып жіберіп, тап бергенде талай бұралқы төбет, быжыл қаншық қаңсылай, шәуілдей қашатын болды. Мынадай кезде Құрмаштың өзі де қорқақтай барып, қой-қойлайтын еді. Жетілмей келе жатқан тісі ғана. Көксерек арлан еді. Сондықтан бұның бойы биіктене берді. Әлі тұрқы шығып ұзарған жоқ. Барлық жүні қара көк, жотасы күдірейіп, ауыз омыртқа мен құйрығына шейін тұп-тұтас болып, күлдіреуіштей бүгіледі. Атылып келе жатқан садақ оғындай үңілген, сүйірленген бір бітімі бар. Өзі ешкімге ізденіп соқтықпайды. Ит баласына заты қастай жібімейді. Әлі күнге бір рет жадырап ойнап көрген емес. Татулық жоқ, суық. Жалғыз-ақ атын біледі. Құрмаш пен әжесі шақырса, келеді. Онда да жүгіріп келмей, құйрығын сөлектетіп, бүкеңдеп қана келеді. Бұны да ашыққан уақытында істейді. Әйтпесе, көбінесе анадай жерде қырыстанып, көзінің астымен жалт-жұлт қарап жатып алады. Барып түрткілеп, орнынан тұрғызып жіберген соң ғана үйге жүреді. Өскен сайын сызданып, суықтанып келеді. Сол мінезін байқаған үлкендер: «Енді бұны өлтіріп, терісін алу керек осы кәпір түбінде ел болмайды», – дейтін де болып еді. Бірақ Құрмаш көнбеді. М.Әуезовтің «Көксерек» әңгімесінен үзінді

Құрмаштың Көксерекке деген сезімі

1. Aшарасыздық таныту
2. Bшыдамсыздық таныту
3. Cмейірімділік таныту
4. Dдәрменсіздік таныту

Открыть задание 722