XIX ғасырдағы қазақ поэзиясында «зар заман» деп аталатын ағым пайда болды. Бұл ағымның өкілдері – Шортанбай Қанайұлы, Дулат Бабатайұлы және Мұрат Мөңкеұлы. Олар өлеңдерінде заманның тарылғанын, елдің ынтымағы кеткенін, ата-баба жерінің қолдан шыға бастағанын жоқтау үнімен жеткізді. Шортанбай «Зар заман» толғауында бұрынғы әділ, адал адамдардың орнына жалған сөйлеп, тек пайданы көздейтіндердің көбейгенін сынайды. Мұрат Мөңкеұлы «Сарыарқа» жырында ата-баба мекенін сағына еске алса, «Үш қиян» толғауында ел тағдырына алаңдаушылық басым. Нысанбай жырау «Кенесары-Наурызбай» жырында ұлт-азаттық көтеріліс батырларын мадақтайды, яғни оның үні – жоқтау емес, ерлікті паш ету. Ал Сүйінбай Аронұлы мен Қатағанның айтысы мүлде басқа сипатта: онда екі ақын бір-біріне сөз тастап, жүйріктігі мен тапқырлығын сынға салады. Сөйтіп, XIX ғасыр поэзиясында жоқтау, ерлікті жырлау және сөз сайысы қатар өмір сүрді.
Мәтін мазмұнына сай Мұрат Мөңкеұлының «Сарыарқа» және «Үш қиян» шығармаларындағы басым сарынды дұрыс көрсеткен жұпты табыңыз.
Показать ответ и разборСкрыть ответ и разбор
Верный ответ
- C«Сарыарқа» – ата-баба мекеніне сағыныш, «Үш қиян» – ел тағдырына алаңдаушылық
Разбор
Мәтінде «Сарыарқа» жырында ақын ата-баба мекенін сағына еске алады, ал «Үш қиян» толғауында ел тағдырына алаңдаушылық басым делінген. «Екеуі де ұлт-азаттық көтеріліс батырларының ерлігін мадақтауға арналған» дегені Нысанбай жыраудың жырына, «екі ақынның сөз сайысы» дегені айтысқа тән. Сарын ауыстырылған жұп та қате.