Тыныс белгілер апталығы
Қалалық №5 мектепте «Тыныс белгілер апталығы» өтті. Тыныс белгілер – жазба тілдің ажырамас бөлігі. Олар ойды дәл жеткізуге көмектеседі. Апталықтың алғашқы күні 8-сынып оқушылары диктант жазды. Диктантқа 40 оқушы қатысты. Мәтінде қыстырма сөзі бар, біртекті мүшелері бар және тура сөзі бар сөйлемдер кездесті. Нәтижесінде қыстырма сөзі бар сөйлемде 18 оқушы, біртекті мүшелері бар сөйлемде 14 оқушы, тура сөзі бар сөйлемде 8 оқушы қате жіберді.
Мысалы, көптеген оқушы «Әрине біз жеңеміз» деген сөйлемде қыстырма сөзден кейін үтір қоймаған. Тура сөзі бар сөйлемдерді жазғанда да қиналғандар болды. Мұғалім былай түсіндірді: «Автор сөзі тура сөзден кейін келсе, тырнақшадан соң үтір, одан кейін сызықша қойылады». Содан кейін тақтаға тағы бір ереже жазды: «Жалпылауыш сөз біртекті мүшелерден бұрын тұрса, одан кейін қос нүкте қойылады». Оқушылар осы ережелерді пайдаланып, өз сөйлемдерін құрастырды.
Тақтадағы ереже бойынша жалпылауыш сөзден кейін қос нүкте қойылатын сөйлемді табыңыз.
Жауап пен талдауды көрсетуЖауап пен талдауды жасыру
Дұрыс жауап
- CҮйде үш пәнді қайталадық: математика, физика, химия.
Талдау
Сөйлемде «үш пәнді» жалпылауыш сөздің қызметін атқарады, одан кейін «математика, физика, химия» біртекті мүшелері тұр. Мұғалімнің ережесі бойынша жалпылауыш сөз біртекті мүшелерден бұрын тұрса, одан кейін қос нүкте қойылады. Сондықтан «қайталадық: математика» нұсқасы дұрыс. Үтір, сызықша және нүктелі үтір ережеге сай емес.